Yusuf Has Hacip Kimdir?

  • 11 Haziran 2021
  • 5 kez görüntülendi.

Yusuf Has Hacip Kimdir?

Yusuf Has Hacip Kimdir bu yazımızda göz atabilirsiniz. Ayrıca Yusuf Has Hacip Hayatı ve Eserlerini de inceleyebilirsiniz. Türk Dili ve Edebiyatı açısından çok önemli bir yere sahip olan eserlere imza atan Yusuf Has Hacip kimdir? Yusuf Has Hacip Eserleri başlıklı konu anlatımlarını bu yazıda bulabilirsiniz. XI. yüzyıl şairlerinini bugün Kırgızistan’da Çu ırmağı vadisinde bulunan Balasagun’da 1018 yıllarında doğduğu varsayılıyor.

 

Yusuf Has Hacip Hayatı

Yusuf Has Hacip hayatı boyunca iyi bir öğrenim görmüş ve çağdaş bilimlerin yanında aynı zamanda Arapça ve Farsça da öğrenmiştir. Türk Edebiyat tarihi açısından çok önemli bir yere ait Kutadgu Bilig (Kutlu bilgi) isimli eserini Balasagun’da yazmaya başlamıştır. 1068’de buradan ayrılıp Doğu Karahanlı devletinin başkenti Kaşgar’a gitmiştir. 1069 yılında tamamladığı eserini Hakan Buğra Han’a sundu. Hakan kendisine Has Hacip ünvanını verdi. Has Hacip ünvanı mabeyinci demektir. Yusuf Has Hacip’in türbesi öldüğü yer Kaşgar’da bulunmaktadır. 1077 yılında ölmüştür. Kutadgu Bilig eserinde kendinden yalnızca son bölümde “Kitap sahibi Yusuf, büyük has hacib, kendi kendine nasihat eder” başlığı ile bahsetmiştir.

 

Yusuf Has Hacip Eserleri

 

Yusuf Has Hacip Türk edebiyatında ilk siyasetnameyi yazan kişidir. İlk nazım şeklini de o kullanmıştır. Kullandığı bu nazım şekli mesnevidir. İlk mesnevi ve ilk siyasetname olan Kutadgu Bilig’in Uygurca olan ilk nüshası 1439’da Herat’da bulunmuştur. Bulunan ikinci nüshası Arapça’dır. Kutadgu Bilig ilk baskısı 1900’de Radloff tarafından yapılmıştır. Kutadgu Bilig 88 başlıktan oluşan 6645 beyitlik bir eserdir. Fa’ulün Fa’ulün Fa’ulün Fa’ ul vezninde yazılmıştır.

 

Kutadgu Bilig eserinden bir bölüm;

 

“Kitabıma, okuyana mutluluk getirsin, ona doğru yolu getirsin diye Kutadgu Bilig adını koydum. Ben sözlerimi söyledim, düşüncelerimi yazdım. Bu kitap her iki dünya için de doğruyu gösteren bir rehberdir, yardımcı bir eldir. Dosdoğru bir söz söyleyeyim size: Her iki dünyayı da devletle elinde tutabilecek kişiden daha mutlu kimse yoktur. Önce Gündoğdu’yu tanıtayım. O hükümdardır, doğru yasayı (töre) temsil eder. Aydoldu ile mutluluk güneşi doğar, o da mutluluğun (kut)temsilcisidir. Öğüdülmüş aklı, Odgurmuş akıbeti temsil eder. Ben sözlerimi bu dört değer (doğru yasa, mutluluk, akıl, akıbet) üzerine kurdum. Okuduğunda anlayacaksın, dikkat et.”

 

Yukardaki parçada belirtildiği üzere eserde dört temel ilke vardır. Bu ilkelerin temsilcileri ise;

 

  1. Adalet (Kün-Togdı: Hükümdar),
  2. Saadet (Ay-Toldı: Vezir),
  3. Akıl, anlayış (Ögdülmiş: Vezirin oğlu),
  4. Akıbet, hayatın sonu (Odgurmış: zahit).

 

Kutadgu Bilig Nüshaları

  1. Viyana nüshası: Uygur harfleriyle 1439’da Herat’ta yazılmıştır. TDK tıpkıbasım olarak yayımlamıştır (Kutadgu Bilig Tıpkıbasım l. Viyana Nüshası, İstanbul 1942).

 

  1. Kahire nüshası: İstinsah tarihi bilinmeyen nüsha Kahire’de bulunmuştur. Arap harfleriyle yazılmıştır. TDK (Kutadgu Bilig Tıpkı­basım III, Mısır Nüshası, İstanbul 1943) ve Kültür Bakanlığı (Kutadgu Bilig, Yusuf Has Hacib, Ankara 1993) tarafından tıpkıbasım olarak yayımlanmıştır.

 

  1. Fergana Nüshası: 1914 yılında Fergana’da Zeki Velidi Togan tarafından bulunmuştur. Arap harfleriyle yazılan nüshanın eksik yaprakları vardır. Hacim itibariyle Kahire nüshasından daha hacimli olan bu nüsha da TDK tarafından yayımlanmıştır (Kutadgu Bilig Tıpkıbasım II, Fergana Nüshası, İstan­bul 1942).


*****
EserOzetleri.Com adresini daha hızlı ziyaret edebilmek için Sık Kullanılanlara eklebilirsiniz.
Bunun için Ctrl + D yapmanız yeterlidir.

Ayrıca yorum yaparak düşüncelerinizi kolayca paylaşabilirsiniz.
Yorumlarınız Editörlerimiz tarafından en kısa sürede onaylanacaktır.
Önerileriniz, katkılarınız ve destekleriniz için teşekkür ederiz.
EserOzetleri.Com
*****
Popüler Aramalar

Yazı hakkında görüşlerinizi belirtmek istermisiniz?