Uygur Alfabesi Konu Anlatımı ve Özellikleri

  • 11 Haziran 2021
  • 4 kez görüntülendi.

Uygur Alfabesi Konu Anlatımı ve Özellikleri

Uygur Alfabesi Konu Anlatımı ve Özellikleri için bu yazımızı inceleyebilirsiniz. Türklerin kullandıkları yazı ve alfabeler 10.sınıf konularından biridir. Aynı zamanda Türklerin kullandıkları alfabeler edebiyat konuları arasında da sıklıkla araştırılır. Bu yazıda bu alfabelerden biri olan Uygur Alfabesi Konu Anlatımı ve Özellikleri başlığı altında inceliyoruz.

 

Uygur Alfabesi Konu Anlatımı

Uygurlar kâğıt ve matbaayı kullanan ilk Türk kavmi olma özelliğini taşırlar. Mani ve Buda dinlerini benimsemiş olan bu halk Çin, Hint ve İran kültürleri etkisinde kalmıştır. Bu nedenle eserleri de oldukça zengin bir kültürün sonucudur.

Timur İmparatorluğu ve kollarında Uygur alfabesi kullanılırken Ebu Said Mirza’nın 1468’de Uzun Hasan’a gönderdiği mektup da Uygur alfabesiyle yazılmıştır. Fatih’in Uygur harfleri ile yazılmış bir mührü vardır ve Fatih’in Otlukbeli Savaşı’ndan sonra Özbek Hanı’na gönderdiği “Zafername” isimli metni Uygur alfabesiyle yazılmıştır.

Uygur Alfabesi ile ilgili yapılan çalışmalara bakıldığında Müller’in araştırmalarını görüyoruz. Uygur Alfabesini Moğol Alfabesi ve Budist dillerine ait alfabelerin yardımıyla çözen Müller, 1898 – 1914 yılları arasında Koco’da çıkan bu metinlerin Uygur Türklerine ait olduğunu tespit etmiştir. Daha sonra Uygur Metinlerini UIGURICA adlı eserinde yayımlayan Müller’den sonra, Gabain de bu çalışmalara devam etmiştir. 1931 yılında ise W. Bang ve Gabain bu çalışmaları Turkısche Turfan Texte isimli eserde toplamışlardır.

 

Uygur Alfabesi Harfleri

Uygur alfabesinde 8 ünlü (a, e, kapalı e , i, o, u, ö, ü), 24 ünsüz vardır.

Yalnız bu sesli harflerin pek çoğu “ye” sesi ile gösterilir. (b, c, ç, d, f, g, ğ, h, j, k, l, m, n, nazal ne si, p, q, r, s, ş, t, v, x, y, z).

Türkçe ve Uygurca Karşılaştırması

  1. Türkçe’de b ile başlayan kelimler Uygurcada m sesi ile başlar: Ben, min;  beniz , meniz; bengü, mengü, bayram meyrem, boncuk, moncaq, buz muz,
  1. Türkçede b ile başlayan bazı b ler Uygurcada p sesine de dönüşmüştür. Balta, palta, bıçak, picaq, bük mek, pükmek, Bugün Türkiye Türkçesinde v’ye dönen Eski Türkçede kelime başı bazı b’ler ise korunmuştur: bar, bar-, ber-.
  2. Türkiye Türkçesinde iç sesteki b ünsüzü, Uygur Türkçesinde v’dir: çivik (çubuk), çiviş (çebiş), sevir (sabır), elvette (elbette), etivar (itibar).
  1. Türkiye Türkçesinde d ile başlayan Türkçe asıllı kelimeler, Uygur Türkçesinde t ile başlar: tağ (dağ), til (dil), toqquz (dokuz), tur- (dur-).
  2. Türkiye Türkçesinde Türkçe asıllı kelimelerde bulunan c sesi, Uygur Türkçesinde ç’dir: sekkizinçi (sekizinci), aççiq (acı), keçe (gece), keçik- (gecik-).
  3. Türkiye Türkçesinde g ile başlayan Türkçe asıllı kelimeler, Uygur Türkçesinde k ile başlar: kel- (gel-), kör- (gör-), köz (göz), kérek (gerek).
  4. Kelime başındaki t’den sonra “iş, üş” sesleri gelirse t, ç’ye döner: tiş – çiş (diş), tüş – çüş (düş, öğle), tişi – çişi (dişi), tüş – çüş- (düş-), tüşen-çüşen- (düşün-, anla-).
  5. İlk hecenin başındaki s’ler, hece sonunda ç bulunduğu zaman çoğunlukla ç’ye dö-ner: çaç (saç), çaçmaq (saçmak), çaşqan (sıçan).

 

 



*****
EserOzetleri.Com adresini daha hızlı ziyaret edebilmek için Sık Kullanılanlara eklebilirsiniz.
Bunun için Ctrl + D yapmanız yeterlidir.

Ayrıca yorum yaparak düşüncelerinizi kolayca paylaşabilirsiniz.
Yorumlarınız Editörlerimiz tarafından en kısa sürede onaylanacaktır.
Önerileriniz, katkılarınız ve destekleriniz için teşekkür ederiz.
EserOzetleri.Com
*****
Popüler Aramalar

Yazı hakkında görüşlerinizi belirtmek istermisiniz?