Sözcükte Yapı Konu Anlatımı ve Örnekleri TYT – 2021

  • 01 Mart 2021
  • 57 kez görüntülendi.

Sözcükte Yapı Konu Anlatımı ve Örnekleri – 2021

TYT Sözcükte Yapı TYT sınavında yer alan Türkçe Konularından biridir. Bu yazımızda TYT Sözcükte Yapı Konu Anlatımını bulabilirsiniz. Yazımızda bulacağınız TYT Sözcükte Yapı Örnekleri ile bu konudaki bilginizi zenginleştirebilirsiniz.

Sözcükte yapı, temelde bir sözcüğün basit, türemiş ve birleşik olmak üzere hangi yapıda oluşturulduğunu ifade etmektedir. Bilindiği gibi kelimeler yapım ya da çekim ekleri alabilir. Bu ekler, sözcüğün yapısının belirlenmesinde en önemli faktörlerden bir tanesidir. Örneğin göz kelimesi herhangi bir ek almadığı için bu kelimenin basit yapılı olduğunu söyleyebiliriz. Fakat kelime gözlük olduğunda “lık,lik” yapım ekinden dolayı kelimenin yapısı değişerek türemiş olur. Konuya başlamadan önce sözcükte yapı çıkmış sorular çözülerek kolayca öğrenileceğini hatırlatmakta fayda var.

Sözcükte Yapı Nedir?

Yukarıdaki örneklerden yola çıkarak sözcükte yapı konu anlatımı nı 3 başlığa ayırabiliriz.

  1. Basit Sözcükler

    Bir kelime hiçbir ek almaz ya da yalnızca çekim eklerinden bir tanesini alırsa, sözcük, basit yapılı bir kelime olarak değerlendirilir. Bilindiği gibi çekim ekleri, kelimelerin yeni anlamlar kazanmasını sağlamaz, sadece kelimelerin görevlerini değiştirir. Peki basit yapılı sözcüklere birkaç örnek verelim:

  • Çiçeklerin görüntüsü: Altı çizili kelime basit yapılı bir kelimedir. Çiçek (isim kök)-ler (çoğul eki)-in (tamlayan eki). Çiçek ve çiçeklerin kelimesi arasında doğrudan bir bağ bulunuyor. Kelimenin anlamında herhangi bir değişme olmamış. Yalnızca “çiçek” kelimesi yeni bir görev kazanmış. Bu kelime sadece çekim eki aldığı için kelimenin basit yapılı olduğunu söyleyebiliriz.
  • Bazı insanlarda var olan özgüven beni cezbediyor. İnsan (isim kök)-lar (çoğul eki)-da (bulunma hal eki). Kelimenin ek ve kök ayrımını yaptığımızda basit yapılı bir kelime olduğunu anlıyoruz.
  • Çocuklar, çocuk, ev, bahçeler, bahçelere, kitabın, kitap vb. kelimelerin hepsi basit yapılıdır.
  1. Türemiş Sözcükler

    En az bir tane yapım eki almış bir sözcük türemiş yapılı bir kelime olarak değerlendirilir. Yapım ekinin yanı sıra çekim eki de alabilir fakat en az 1 adet yapım eki alması şart. Çünkü yapım ekleri, bir kelimenin türeyebilmesini sağlıyor. Peki türemiş yapılı kelimelere aşağıdaki örnekler verilebilir:

  • Görüntünün berraklığı: Gör- (fiil kök)-ün (fiilden fiil yapım eki)-tü (fiilden isim yapım eki)-n (kaynaştırma ünsüzü)-ün (tamlayan eki). Bu örnekte iki adet yapım eki ve 1 adet çekim eki bulunuyor. O halde bu kelime türemiş yapılı bir sözcüktür.
  • Çiçekçilikten edindiğim kazanç geçimimi sağlamaya yetmiyor. Çiçek (isim kök)-ci (isimden isim yapım eki)-lik (isimden isim yapım eki)-den (çıkma hal eki): 2 yapım eki bulunan bu kelime türemiş yapılıdır.
  • Çocukluk, bahçıvanlık, kitapçılar, eğitim, öğretim kelimelerinin her biri yapım eklerine sahip olduğu için türemiş yapılı kelimelerdir.
  1. Birleşik Sözcükler

    İki ayrı kelimenin bir araya gelmesiyle oluşan bazı durumlarda bitişik bazı durumlarda da ayrı yazılan kelimeler birleşik sözcük olarak adlandırılmaktadır. Birleşik kelimelerin oluşma yöntemleri değişiklik gösterebilir. Konuyu örnekler üzerinden anlatalım.

  • Kitap evi: İki ismin yan yana gelmesi ile oluşmuş birleşik kelime
  • Bilgisayar: İki isimden oluşmuş.
  • Çekyat: İki fiilin bir araya gelmesiyle oluşmuş birleşik bir isim. Dikkat edilirse iki fiil bir araya gelerek fiil özelliklerini kaybetmiş.
  • Akdeniz: Sıfat tamlamasından oluşan birleşik isim.
  • Suçiçeği: Her iki kelime de esas anlamını kaybetmiş.
  • Yayınbalığı: İlk kelime anlamını kaybetmiş.
  • Karafatma: İkinci kelime anlamını kaybetmiş.
  • Pazartesi: Ses kaynaşması yoluyla oluşmuş. (Pazar+ertesi)

Sözcükte yapı, isimlerle alakalı bir konudur. Bu yüzden sözcükte yapısı sorusunda isimlere bakılması gerekmektedir.

 



*****
EserOzetleri.Com adresini daha hızlı ziyaret edebilmek için Sık Kullanılanlara eklebilirsiniz.
Bunun için Ctrl + D yapmanız yeterlidir.

Ayrıca yorum yaparak düşüncelerinizi kolayca paylaşabilirsiniz.
Yorumlarınız Editörlerimiz tarafından en kısa sürede onaylanacaktır.
Önerileriniz, katkılarınız ve destekleriniz için teşekkür ederiz.
EserOzetleri.Com
*****
Popüler Aramalar

Yazı hakkında görüşlerinizi belirtmek istermisiniz?