Şiir Bilgisi Konu Anlatımı ve Özellikleri – 2021

  • 06 Mayıs 2021
  • 58 kez görüntülendi.

Şiir Bilgisi Konu Anlatımı ve Özellikleri- 1

AYT Türkçe Konu Anlatımı için detayları bulabilirsiniz. Bu yazımızda da Şiir Bilgisi Konu Anlatımı ve Özellikleri sizlere sunulmaktadır. AYT Edebiyat konularından birisi de şiir bilgisidir. Bu yazıda şiir bilgisi konu anlatımı ve özellikleri dersini işliyoruz. Burada bulacağınız konu başlıkları şiirin biçim özellikleri, Şiirde ahenk unsurları, konularına göre şiir türleri ve şiir bilgisi ile ilgili genel kavramlardır.

 

Şiirin Biçim Özellikleri Konu Anlatımı

Şiir bir diğer adıyla nazım, duygulardan, düşüncelerden, özlemlerden oluşan, dil içerisinde özel bir dil yaratarak oluşturulan imgelerden, söz sanatlarından, ritimden yararlanarak ortaya koyulan yazı türüdür. Şiir edebiyatın en eski türlerinden biridir.

Şiirin biçim özellikleri üç ana başlıkta incelenmektedir.

  • Nazım birimi

 

Bir şiirde anlam bütünlüğü taşıyan en küçük yapı birimine nazım birimi denir. Tek satırlık nazım parçasına mısra (dize) diyoruz.

Mısra-ı Berceste ise bir şiir içerisinde güzelliği ile ön plana çıkan mısradır.

Halini bilmez perişanın perişan olmayan (Ahmet Paşa)

Söylesem tesiri yok, sussam gönül razı değil (Fuzuli)

Beyit, aynı ölçüde yazılmış ve anlamca birbirine bağlı iki dizeden oluşan nazım birimidir. Eğer bir beyit birbiriyle uyaklı ise buna musarra, birbiriyle uyaklı değilse müfred beyit denir.

Bent ise bir şiirin bölümlerini oluşturan iki mısradan daha büyük birimlerdir.

  • Nazım biçimi (Nazım Şekli)

Bir şiirin nazım şekli bize dış yapısı hakkında bilgi verir. Bir şiirin ölçüsü, nazım birimi, kafiye örgüsü gibi özellikleri nazım şeklidir.

Bir örnek vermek gerekirse divan şiirinde yer alan gazel, mesnevi, kaside, rubai, tuyuğ gibi kavramlar nazım şeklidir.

  • Nazım türü

Nazım türü ise bir şiirin içeriği hakkında bilgi verir. Yani şiir neyi anlatıyor bunu bize gösteren şey nazım türüdür. Burada divan şiiri hakkında Mersiye, Münacaat, Hicviye gibi türler nazım türleridir.

Şiirde Ahenk Unsurları Konu Anlatımı

Şiirde ahenk unsurları ayete konu anlatımına baktığımızda üç başlık görüyoruz. Burada dikkat edilmesi gereken nokta her şiirde mutlaka redif ve kafiye bulunur diye bir kural yoktur. Bir soruda şiire bakarken öncelikle redifin olup olmadığını kontrol etmek gerekmektedir.

  1. Redif

Redifler ek halinde ya da sözcük halinde olabilir. Aynı anlamdaki sözcükler ya da eş görevli ekler rediftir. Bazen bir dizenin tamamı redif olabilir.

  1. Kafiye (Uyak)

Bir soruda eğer redif varsa kafiyeden önce redif bulunur. Rediften önceki ses benzerliklerine ise kafiye denir.

  • Tek sesin benzediği kafiye türü yarım kafiyedir.
  • İki ses benzerliğinde tam kafiye vardır.
  • İkiden fazla ses benziyorsa zengin kafiye vardır.
  • Bir sözcük diğerinin içindeyse tunç kafiye denir.
  • Eş sesli sözcüklerin oluşturduğu kafiye ise cinaslı kafiye denir.
  1. Kafiye örgüsü

Düz Kafiye

-a

-a

-a

-a

 

-a

-a

-b

-b

 

-a

-a

-x

-a

 

-a

-a

-a

-b

 

Çapraz Kafiye

-a

-b

-a

-b

 

Sarma Kafiye

-a

-b

-b

-a

 

Konularına Göre Şiir Türleri Konu Anlatımı

  • Lirik

Ayrılık, aşk, ölüm gibi duygusal bir konuyu işleyen şiir türüne lirik şiir denir.

  • Epik

Epik şiirler savaştan, yiğitlikten ve vatan sevgisinden bahseder.

  • Didaktik

Didaktik şiir herhangi bir konuda öğüt veren şiirlerdir.

  • Satirik

Satirik şiir de anlatılan konu, kişi ve toplumun eksiklikleri, eleştirel bir dille anlatılır.

  • Pastoral

Pastoral şiirde ağır basan konu doğa güzellikleri, kır ve çoban yaşamı gibi konulardır.

Şiir Bilgisi Konu Anlatımı ve Özellikleri- 2

AYT Edebiyat konuları arasında yer alan en önemli derslerden biri şiir bilgisidir. Bu yazıda şiir bilgisi konu anlatımı ve özellikleri dersini işliyoruz. Burada bulacağınız konu ise oldukça önemli olan Şiirde Ölçü Konu Anlatımı ve Özellikleri olacak.

Şiirde Ölçü Konu Anlatımı ve Özellikleri

Hece Ölçüsü

Türk şiirinin asıl ölçüsü hece ölçüsüdür. Hece ölçüsüne aynı zamanda dizilerdeki hece sayısına eşitliğinden dolayı şiirde parmak hesabı da denir. En fazla kullanılan hece ölçüleri 7’li, 8’li ve 11’li hece ölçüleridir. Bir dizeyi okurken verilen boşluklara şiirde durak denir. Durak bir kelimeyi ortasından bölmez. Durak aynı zamanda ahenk sağlar.

Bu va tan top ra ğın/ ka ra bağ rın da       6+5=11’li hece ölçüsü
Sı ra dağ lar gi bi/ du ran la rın dır             6+5=11
Bir ta rih bo yun ca/ o nun uğ run da       6+5=11
Ken di ni ta ri he/ ve ren le rin dir             6+5=11

Yürü bire / yalan dünya (4+4=8’li hece ölçüsü)
Sana konan / göçer bir gün
İnsan bir ekine misal
Seni eken/ biçer bir gün

Aruz Ölçüsü

Arap edebiyatı kaynaklı bir ölçü birimidir. Özellikle divan şiiri geleneğinde kullanılmıştır. Aruz ölçüsü oluşturulurken hecelerin uzunluk ya da kısalıkları baz alınır. Ünsüz harf ya da (^)’lı harflerle biten hecelere kapalı hece (-) denir. Ünlü harf ile biten hecelere ise kısa (açık) hece (.) denir. Aruz ölçüsünü oluşturan her bir parçaya tef’ile denir. Aruzla yazılan ilk Türk eseri Yusuf Has Hacib’in yazdığı Kutadgu Bilig’dir.

Örnek

Tef’ile: Fâilâtün / Fâilâtün / Fâilün

Dinle neyden / kim hikâyet / etmede

_ . _ _ / _ . _ _ / _ . _

Ayrılıklar / dan şikâyet / etmede

_ . _ _ / _ . _ _ / _ . _ Nahifî

Aruz ölçüsünü bir şiire uygularken şairler bazı yöntemler kullanır.

  • İmale, kısa heceyi uzatmaktır.

Ki gören dir zihî kara tarla (Şeyhî)
Fe’ilâtün/ mefâ’ilün/ fa’lün

  • Zihaf, uzun heceyi kısaltmaktır.

Hâb-gâh eyler gazâle peh-yı şîr-i neri

Fâ’ilâtün/ fâ’ilâtün/ fâ’ilâtün/ fâilün

  • Med, uzun heceli 1,5 hece okumaktır. Aşağıdaki örnekte yar hecesinde med yapılmıştır, hece 1,5 ölçüsüne çıkarılmıştır.

Yâr hem-sohbet olmazsa Fuzûlî ne acep (Fuzulî)

Fâ’ilâtün fe’ilâtün fe’ilâtün fe’ilün

  • Vasl, vezni uydurmak için ulama yapmaktır.

Serbest Ölçü

Türk şiirinde 1940’lı yıllardan sonra yaygınlaşan serbest ölçü de herhangi bir ölçüye bağlı kalınmadan yazılan şiirlerdir.

Serbest şiir ölçüsüz ve uyaksız olabilir. Ölçüsüz fakat uyaklı olabilir.

Serbest ölçülü şiir örneği;

Seviyorum seni ekmeği tuza banıp yer gibi

Geceleyin ateşler içinde uyanarak

Ağzımı dayayıp musluğa su içer gibi

Ağır posta paketini, neyin nesi belirsiz

Telâşlı, sevinçli, kuşkulu açar gibi

Seviyorum seni denizi ilk defa uçakla geçer gibi

İstanbul’da yumuşacık kararırken ortalık

İçimde kımıldanan bir şeyler gibi

Seviyorum seni. “Yaşıyoruz çok şükür” der gibi.

Nazım Hikmet Ran



*****
EserOzetleri.Com adresini daha hızlı ziyaret edebilmek için Sık Kullanılanlara eklebilirsiniz.
Bunun için Ctrl + D yapmanız yeterlidir.

Ayrıca yorum yaparak düşüncelerinizi kolayca paylaşabilirsiniz.
Yorumlarınız Editörlerimiz tarafından en kısa sürede onaylanacaktır.
Önerileriniz, katkılarınız ve destekleriniz için teşekkür ederiz.
EserOzetleri.Com
*****
Popüler Aramalar

Yazı hakkında görüşlerinizi belirtmek istermisiniz?