Panteizm Nedir?

  • 26 Mayıs 2021
  • 31 kez görüntülendi.

Panteizm Nedir?

Panteizm nedir bu yazımızda detaylı olarak görebilirsiniz. Ardından, Panteizm Türleri ve Savunucularına da göz atabilirsiniz. Panteizm (tüm Tanrıcılık/ doğa Tanrıcılık) olarak bilinen felsefi görüş tanrının dünyayı aşan bir varlık olduğunu değil dünya ile iç içe bir bütün olduğunu savunur. Panteizme göre tanrı ve evren birdir.

Panteizm Nasıl Doğmuştur?

Panteizm, Deizm ve Teizme karşı olarak doğmuş bir felsefesi düşüncedir. Çünkü panteizme göre tanrıyı evrenin kendisinde bulmak asıl olarak gerçekleşmesi gereken şeydir.  Panteizm insanın dinlerden bağımsız kendi içinde tanrıyı bulma düşüncesine ve tanrının evrenden üstün başka bir varlık olma düşüncesine karşı çıkan felsefi ve dini bir tepki olarak doğmuştur.

Panteizm tanımı felsefi düşüncesi ile var olan her şey bir birlik içindedir ve insan-tanrı ve evren yakın temas içindedir. Panteizmde her şeyi kapsayan birlik düşüncesi ise tanrısal bir boyuttadır ve herkes onun bir parçasıdır. Ayrıca sonlu ve sonsuz ilişkisi panteizm felsefi düşüncesine göre deizme ve teizme göre daha farklı ele alınmıştır.

Panteizm nedir sorusuna panteizm ayrıca iyi-kötü kavramlarını doğanın uygun işleyişine paralel olarak ele alır şeklinde yanıt verilebilir. Yani iyi ve kötünün doğada bulunma şeklini benimser ve iyi-kötü arasındaki farkı en aza indirir. Ve burada gerçekleşen her olayın tanrının bir parçası olduğu görüşü savunulur.

Panteizm ayrıca tasavvuf ilmindeki vahdet-i vücud kavramı ile yakınlık gösterir. Tasavvuf bilimcileri panteizm felsefi düşüncesine yakınlık göstererek tanrı-evren-insan birliğini savunan panteizme en yakın dini görüş olarak kendini belli eder. Evrendeki her şeyin tanrının yansıması olarak görüldüğü tasavvuf felsefinde panteizmden çokça etkileşim görülmektedir.

Tek-ilkeci (monist) Panteist görüşü savunanlardan Bruno, Boehme, Spinoza gibi filozoflar giderek Tasavvuf içinde de benimsenen bir görüş halini almıştır. Tasavvuf düşüncesi de özüne bakıldığında felsefi açıdan bir panteist anlam taşıdığı görülmektedir. Anadolu mutasavvıflarından olan Hallac-ı Mansur ve Mevlâna da bu düşünceyi savunanlar arasında gösterilmektedir.

Panteizm Türleri ve Savunanlar

Tabiatçı Panteizm: Tek realitenin tabiat olduğu görüştür. Dideron, Boron d’Holbach.

İdealist Panteizm: Bu görüşe göre tek realite ruhtur. Hegel, Fichte, Brunschvicg.

Teolojik Panteizm: Felsefî anlamda asıl Panteizm budur. Evrende tek doğru Tanrı’dır. Diğer bütün varlıklar, evren, dünya, tabiat, insan, ruhlar vs. her şey Tanrı’nın varlığından oluşmuştur.

Panteizm Hangi Konularda Eleştirilmiştir?

Panteizmi savunanlar tanrı ve evrenin bir olma görüşünde ezeli ve ebedi kavramlarını da evren ve tanrıyla birleştirirler. Ancak panteizmi eleştirenler söz konusu tanrının olmadığı bir panteizm görüşünde yani tüm bu düşünceden tanrı fikrini çıkarınca ortaya ateizmin çıktığını savunmuşlardır.

Panteizm temelleri arasında ayrıca sonlu ve sonsuz ilişkisini ele alamadığı için yetersiz görülmüştür ve eleştirilmiştir. Panteizmin eleştirildiği bir başka konu ise kötülük konusunu daha karmaşık hale getirmesi yönüyledir. Çünkü panteizm iyi ve kötünün farkını en aza indirgeyen bir felsefi görüştür. Panteizm ayrıca kötüyü en derinden reddederken kötü-iyi farkını en aza indirerek günah ve ahlak kavramlarını açıklama konusunda yetersiz olarak görülmüştür ve bu şekilde eleştirilmiştir.

 

 

 

 

 

 



*****
EserOzetleri.Com adresini daha hızlı ziyaret edebilmek için Sık Kullanılanlara eklebilirsiniz.
Bunun için Ctrl + D yapmanız yeterlidir.

Ayrıca yorum yaparak düşüncelerinizi kolayca paylaşabilirsiniz.
Yorumlarınız Editörlerimiz tarafından en kısa sürede onaylanacaktır.
Önerileriniz, katkılarınız ve destekleriniz için teşekkür ederiz.
EserOzetleri.Com
*****
Popüler Aramalar

Yazı hakkında görüşlerinizi belirtmek istermisiniz?