Metin Türleri ve Söz Sanatları Konu Anlatımı – 2021

  • 03 Nisan 2021
  • 119 kez görüntülendi.

Metin Türleri ve Söz Sanatları Konu Anlatımı-1

 

LGS Türkçe Konu Anlatımı detaylı olarak bu yazımızda anlatılmaktadır. Metin Türleri ve Söz Sanatları Konu Anlatımı sizlere pratik ipuçlarıyla sunulmaktadır. Öğrencilerin en merak ettiği konulardan biri Metin Türleri ve Söz Sanatları 8. Sınıf Konu Anlatımı başlığıdır. Bu yazıda Metin Türleri ve Söz Sanatları LGS konusuna odaklanıyoruz. Bu ders üç başlık ile anlatılacaktır. Dersin ilk bölümü bu yazıdır.

Metin Türleri Konu Anlatımı

Kurmaca Metin ve Öğretici Metin olmak üzere ikiye ayrılır. Kurmaca metinler gerçek hayattan esinlenmiş olsalar bile yazarın hayal gücünün eseridir. Öğretici metinler ise tamamen bilgi vermek amaçlı gerçek yazılardır.

Kurmaca Metinler

  • Masal

Masallarda kahraman, olay, yer ve zaman olağanüstüdür. Gerçek dünyada olmayan yerler, zaman ve kahramanlar yer almaktadır. Masallarda genellikle iyi ve kötünün savaşı sürmektedir ve her zaman iyi kazanır. Masal anlatımında geçmiş zaman (-miş) kullanılır. Masallar genellikle tekerlemelerle başlar ve tekerlemeyle son bulur. Tekerlemelerin yer aldığı başlangıç kısmına “döşeme” adı verilir. İyi dileklerin yer aldığı masalın son kısmına da “dilek” adı verilir. Masallar döşeme, serim, düğüm, çözüm ve dilek bölümünden oluşurlar.

  • Fabl

Fablda kahramanlar genellikle hayvanlardır. Hayvanlara konuşma ve kişilik özellikleri verilir. Fablda asıl amaç insanlara ders vermektir. İnsanlarda olan kötü özellikler hayvanlar tarafından aktarılır ve insanların bundan etkilenmesi beklenir. Çıkarılması gereken ders yazının sonunda verilir ve bunun adına “öğüt” denilir. Serim, düğüm, çözüm ve öğüt şeklinde oluşur.

  • Hikâye

Hikayelerde genellikle yer, zaman ve kişi gerçeğe uygun şekildedir. Fabl ve masala göre daha edebi bir dille anlatılır. Ön planda olan her zaman olaydır. Olayın ön planda olmadığı zamanlarda sadece hayatın bir anını anlatan hikayeler de vardır. Bu nedenle olay öyküsü ve durum öyküsü olarak ikiye ayrılırlar. Olay öyküsünde öyküleme, durum öyküsünde ise betimleme kullanılır. Serim, düğüm, çözüm bölümlerinden oluşurlar.

  • Roman

Romanlarda da hikâye gibi kahraman, yer ve durum gerçeğe yakındır. Kişiler hikâyeye göre daha geniş, yer ve zaman ise daha çeşitlidir. Romanı hikâyeden ayıran en büyük özellik uzunluğudur. Hikayelerde göz önünde olan olay iken romanlarda genellikle kişilerdir. Roman dili de sanatsaldır ve okuyucuya edebi bir zevk sunma imkânı verir.

  • Destan

Destanlar tüm toplumu etkileyen olayların anlatıldığı yazılardır. Tüm toplumu derinden etkileyen savaş, göç gibi büyük olaylar gerçektir. Bu olaylar toplum arasında yayılır ve yayıldıkça abartılır. Olağanüstü durumlarda araya girer. Destanlarda yer alan kahramanların olağanüstü güçleri bulunmaktadır. Destanlar uzun metin türü arasına girer.

  • Efsane

Efsanelerde tıpkı destanlar gibi toplumlar arasında dilden dile yayılarak abartılırlar. Burada da olağanüstü varlıklar yer almaktadır. Her bölgenin veya şehrin mutlaka bir efsanesi olmaktadır. Efsanelerde anlatılan olayın ne zaman olduğuna dair kanıt olmaz. Eski zamanlardan beri anlatılan kısa öykülere efsane adı verilir.

  • Tiyatro

Tiyatroyu diğer tüm metinlerden ayıran en belirgin özellik sahnelenmiş olmasıdır. Tiyatroda yaşanan olaylar bir anlatıcı tarafından değil, konuşmalar olarak geçer. Tiyatronun komedi, dram ve trajedi olmak üzere 3 türü bulunmaktadır. Tiyatroda yer genellikle bir tane olabildiği gibi dekorlara bağlı olarak değişebilmektedir. Tiyatroda bölümler “perde” olarak adlandırılmıştır.

Öğretici Metin Konu Anlatımı bir sonraki makalede yer almaktadır.

Metin Türleri ve Söz Sanatları Konu Anlatımı- 2

Öğrencilerin en merak ettiği konulardan biri Metin Türleri ve Söz Sanatları 8. Sınıf Konu Anlatımı başlığıdır. Bu yazıda Metin Türleri ve Söz Sanatları LGS konusuna odaklanıyoruz. Bu ders üç başlık ile anlatılacaktır. Dersin ikinci bölümü bu yazıdır.

Öğretici Metinler

  • Deneme

Denemeler yazarın işlediği konu hakkında kendi bilgileri ve deneyimiyle birlikte düşüncelerini paylaştığı yazı türleridir. Denemelerde konu her şey hakkında olabilir. Yazar genellikle kendisiyle sohbet içerisindedir. Denemelerde yazarın ifadeleri güzel olmalıdır ve okuyucunun sanatsal beğenisini almalıdır.

  • Söyleşi (Sohbet)

Yazar söyleşilerde kendi düşüncelerini ifade eder ve okuyucuya hitap eder. Söyleşide yazar karşısında sanki biri var da onunla sohbet ediyormuşçasına hareket eder. Yazarın bu şekilde yazmasının sebebi karşısındaki okuyucuyu da kendi fikrini benimsemesi içindir. Söyleşilerde dil gündelik bir haldedir.

  • Fıkra

Fıkralar olayların yorumlandığı kısa yazılardır. Yazarın tarzı, anlatımı açık ama aynı zamanda zekice olmalıdır. Fıkralara köşe yazıları adı da verilir.

  • Eleştiri

Eleştiriler bir eseri veya eserin yazarını eleştirmek adına yazılırlar. Eleştirilerde iyi yönler de kötü yönler de ele alınmaktadır. Bir eserin veya yazarın tanınmasını, anlaşılmasını da sağlarlar.

  • Makale

Makalelerin diğer metin türlerinden farkı bilgi verici, öğretici ve bilimsel gerçekliklere dayanıyor olmasıdır. Kişisel düşünceler değil gerçeklik yer almaktadır. Makalelerde edebi bir dil kullanılmaz.

  • Biyografi

Tanınmış kişilerin hayatlarının bir yazar tarafından ele alınıp anlatılan yazı türüdür. Biyografilerde tanınmış kişilerin yaşantısından, başarılarından ve diğer insanlardan farkından bahsedilir. Biyografiler aynı zamanda yaşam öyküsü olarak da adlandırılırlar.

  • Otobiyografi

Otobiyografi, tanınmış kişilerin hayatlarının bu sefer kendisi tarafından anlatılmasıdır. Tıpkı biyografideki gibi tanınmış kişinin başkalarından farkının ve başarılarının olması gerekmektedir. Otobiyografi aynı zamanda öz yaşam öyküsü olarak adlandırılmaktadır.

  • Anı (Hatıra)

Yazarın kendi başından geçen olayları kaleme aldığı yazı türüdür. Bu yazı türü kişinin hafızasına dayalı bir türdür. Anı veya diğer bir adıyla hatıra genellikle geçmiş yaşantıdaki önemli konuları ele alır. Kanıt bulunmadığından dolayı anıların doğruluğu kesin değildir.

  • Günlük (Günce)

Bir kişinin yaşadığı olayları, durumları günü gününe kaleme aldığı yazı türüdür. Günlüklerde yazıldığı günün tarihi de yer almaktadır. Diğer metin türlerine göre daha samimi ve sıcak bir yazı türüdür.

  • Gezi Yazısı

Adı üstünde bir kişinin gezip gördüğü, o yer hakkında tecrübe edindiği yerleri anlattığı yazılara gezi yazısı adı verilmektedir. Gezi yazarları okuyucunun da işine yarayabilecek bilgiler vermektedir. Gezi yazılarında gidilen yerler hakkında bilgi vermek asıl amaç olsa da kullanılan dil oldukça samimidir.

  • Mektup

Diğer metin türlerinden ayıran en önemli özellik mektup yazı türünün haberleşme aracı olarak kullanılmasıdır. İş mektubu, edebi mektup, kişisel mektup ve resmi mektup olmak üzere farklı türlere ayrılmaktadır. Mektuplarda yazılan kişiye hitap şeklinde başlanması, iyi dileklerle sonlanması gibi belli başlı kalıplar bulunmaktadır.

Söz Sanatları Konu Anlatımı bir sonraki makalede yer almaktadır.

Metin Türleri ve Söz Sanatları Konu Anlatımı- 3

 

Sınava gireceklerin en merak ettiği konulardan biri Metin Türleri ve Söz Sanatları 8. Sınıf Konu Anlatımı başlığıdır. Bu yazıda Metin Türleri ve Söz Sanatları LGS konusuna odaklanıyoruz. Bu ders üç başlık ile anlatılmaktadır. Dersin son bölümü bu yazıdır.

Söz Sanatları Konu Anlatımı ve Özellikleri

Günlük yaşantıda ve edebi eserlerde söylenilen sözlerinin etkisi oldukça önemlidir ve bu sözlerin etkisini artırmak amacıyla söz sanatları kullanılmaktadır.

  • Kişileştirme

İnsan olmayan varlıklara kişilik özellikleri yüklenmesine kişileştirme adı verilir. Örnek: Papatya, kendisini sulayan kadını o kadar çok sevdi ki… Bu örnekte yer alan papatya normalde insan özelliklerine sahip değilken söz sanatlarından kişileştirme kullanılarak ona kişilik özelliği verilmiştir.

  • Konuşturma

Tıpkı kişileştirmede olduğu gibi insan olmayan varlıkların bu sefer de konuşturulmasıdır. Bu söz sanatında insan dışı varlıklara sözler söyleterek onların konuşması sağlanır. Örnek: Kuş “hoş geldin” diyerek içeriye aldı beni… Bu örnek normalde konuşamayan canlılar olan hayvanların konuşturma sanatı kullanılmasını göstermektedir. Konuşturma sanatı kullanılırken genellikle kişileştirme söz sanatı da beraberinde kullanılır.

  • Abartma

Abartma sanatı adından da anlaşılabileceği üzere bir olayı veya durumu olduğundan daha da fazla büyüterek anlatmak için kullanılır. Bu söz sanatı türü olayın olduğundan daha önemli olduğunu belirtmek için kullanılır. Bir cümlede abartma sanatının kullanıldığını söyleyebilmemiz için mantık sınırlarının dışında bir anlatım şekli olmalıdır. Örnek: Senin için dağları delerim. Bu örnekte kullanılan dağları delmek sözünde abartma sanatına başvurulmuştur. Örnek: Üflesen uçacak kadar zayıftı. Bu örnekte de normal şartlarda bir insanın üflenerek uçması gibi bir durum söz konusu olamaz. Abartma söz sanatı kullanılarak zayıflığın olduğundan daha fazla abartılması sağlanmıştır.

  • Benzetme

Benzetme sanatı bir sözün niteliğini daha belirgin yapmak amacıyla kullanılır. Bir özelliğin etkisini artırmak için başka bir özelliği de örnek olarak gösterir. Genellikle iki unsurdan güçsüz olanın özelliğini güçlü olanın özelliğine benzetmek şekliyle kullanılır. Örnek: Kaya gibi sert çörekler yapmıştı. Bu örnekte de olduğu gibi çöreklerin sertliğini daha açık şekilde anlatabilmek için kayanın da sert olma özelliği ile birlikte benzetme sanatı kullanılmıştır.

  • Karşıtlık

Karşıtlık söz sanatında karşıt, zıt anlamlı kelime veya sözcük gruplarının bir arada kullanılması söz konusudur. Karşıtlık söz sanatında yalnızca zıt anlamlı sözcükler olmayabilir. Anlamları birbirine ters düşen sözcüklerle de bu sanat kullanılabilmektedir. Örnek: Ben de gördüm güneşin doğarken battığını… Bu örnekte doğmak ve batmak olarak iki zıt sözcük bir arada kullanılmıştır. Örnek: Hesap bilmem, muhasebe memuruyum. Bu örnekte ise hesap bilmemek sözcüğüyle muhasebe memurluğu zıt kelimeler olmamasına rağmen iki sözcük arasında bir anlam kargaşası yer almaktadır. Karşıtlık söz sanatı her iki durumda da kullanılabilmektedir.



*****
EserOzetleri.Com adresini daha hızlı ziyaret edebilmek için Sık Kullanılanlara eklebilirsiniz.
Bunun için Ctrl + D yapmanız yeterlidir.

Ayrıca yorum yaparak düşüncelerinizi kolayca paylaşabilirsiniz.
Yorumlarınız Editörlerimiz tarafından en kısa sürede onaylanacaktır.
Önerileriniz, katkılarınız ve destekleriniz için teşekkür ederiz.
EserOzetleri.Com
*****
Popüler Aramalar

Yazı hakkında görüşlerinizi belirtmek istermisiniz?