Masal Tekerlemeleri ve Çeşitleri

  • 31 Aralık 2021
  • 57 kez görüntülendi.

İçindekiler

Masal Tekerlemeleri ve Çeşitleri

Masallar içlerinde tekerleme barındırır. Tekerlemeler içerisinde bulunan sözcükler arasında ses benzerliği olur. Tekerlemeler yarı anlamlı ve yarı anlamsız olan söz dizileridir. Tekerlemeyi oluşturan sözcüklerin birbirleri ile ilgisi olmak zorunda değildir.

Masalların tekerleme ile başlanmasının amacı, asıl olarak dinleyen kişinin ilgisini masala çekmektir. İçindeki sözcükler birbirleriyle alakasız olsa da art arda söylendiğinde belirli bir düzen içerisinde sıralanırlar. Dinlemesi dinleyen için keyifli olur.

Tekerlemeleri okumak ve dinleyicinin hoşuma gitmesini sağlamak için anlatan kişinin usta olması ve dinleyiciyi etkilemesi gerekir. Başta okunan tekerleme masalın içeriği ile alakasızdır. Tekerleme sayesinde dinleyici anlatılacak olan hayali dünyaya hazırlanır ve dinleyicinin heyecanlanmasını sağlar.

Masal Tekerlemeleri ve Çeşitleri

Masal Tekerlemeleri ve Çeşitleri

Masallarda Tekerleme

Masal anlatılırken baş kısmında dinleyicinin dikkatini çekme amaçlı tekerleme söylenir. Bazen anlatıcının tercihine göre birkaç tekerleme birleştirilerek söylenebilir. Bazı zamanlarda anlatıcı deyim ya da sözcükler ekler. Ülkemizde anlatılan masallar tekerleme konusunda da zengindir. Masal anlatılacağı zaman başında ya da sonunda tekerleme kullanımı tercih edilir. Son kısımda kullanılan tekerlemeler dilek içerir. Çocuklar Masal oku dediğinde, masal seçenekleri oldukça fazladır ve halk arasında anlatılarak nesilden nesille aktarılır.

Çocuklara anlatılan masallarda kullanılan tekerlemeler onların dinlemesini, ezberlemesini, dilimizin özelliklerini daha kolay kavramalarına yardımcı olur. Psikomotor becerileri masallar sayesinde gelişir. Dilin gelişmesini sağlayan eğlenceli ve merak uyandırıcı sözcük öbekleridir. Kalıp şeklinde oldukları için çocuklara ezberlemesi de kolay olur.

Masal Tekerlemeleri ve Çeşitleri

Masal Tekerlemeleri ve Çeşitleri

 

Tekerleme Çeşitleri

Masallarda kullanılan tekerlemelerin, dilimizde olan bir diğer adı da döşeme ve sayışmadır. Döşeme Doğu Anadolu’da kullanılır. Sayışma ise Güney Anadolu’da kullanılır.

Edebiyatımızda 18. Yüzyılda kullanıldığı görülür ve masallarda kullanmak da her bölgede rastlanılan bir durumdur. Masalda tekerleme kullanılacağı zaman anlatıcıya bağlı olarak baş kısmında, son kısımda ya da ara yerlerde anlatılanı keserek kullanılabilir.

Yine anlatıcıya ve masalda nerede kullanıldığına bağlı olarak kısa ya da uzun olurlar. Masala renk verirler ve dinleyen kişinin masal için heyecanlanmasını sağlarlar. Uyaklardan oluşurlar ve olağanüstüdürler. Bu şekilde dinleyici masal dünyasına giriş yapmaya hazırlanmış olur. Tekerleme bittiğinde dinleyici hazır olur ve masal başlar. Tekerleme çeşitlerini en çok okunan masallarda görebilirsiniz. Örneğin; Kırmızı başlıklı kızın hikayesi hemen hemen herkes tarafından bilinen ve tekerleme ile başlanan bir masaldır.

Yazıyı Oyla
Popüler Aramalar

Yazı hakkında görüşlerinizi belirtmek istermisiniz?