İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı Konu Anlatımı ve Özellikleri

  • 01 Haziran 2021
  • 20 kez görüntülendi.

İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı Konu Anlatımı ve Özellikleri

İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı Konu Anlatımı için yazımıza göz atabilirsiniz. İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı Özellikleri de örnekleriyle anlatılmaktadır. İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı sözlü (sav, sagu, koşuk ve destan) ve yazılı (Orhun Yazıtları, Uygur Yazıtları) edebiyat olmak üzere iki başlık altında incelenir. Bu yazıda detaylı olarak İslamiyet öncesi Türk edebiyatı konu anlatımı ve özellikleri konusunu inceliyoruz.

 

İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı Konu Anlatımı

İslamiyet öncesi Türk edebiyatı AYT sınavı ve aynı zamanda 10.Sınıf Edebiyat konuları arasında önem verilmesi gereken konulardandır.

 

8.Yüzyıldan başlayarak 11. Yüzyıla kadar devam eden İslamiyet öncesi Türk edebiyatında destanlar oldukça yaygındır. Hatta bazı kaynaklarda bu döneme destan dönemi de denmektedir.

 

İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı Özellikleri

İslamiyet öncesi Türk edebiyatı genel özelliklerine bakıldığında yabancı etkilerden uzak olduğu görülmektedir. Eserler sade ve anlaşılır bir Türkçeyle oluşturulmuştur. Bu dönemde Şamanizm, Maniheizm ve Budizm gibi dinlerin etkileri de eserlerde görülmektedir. Göçebe kültüre ait edebiyatın izleri görülür. Bu dönemde en fazla verilen ürünler sözlü ürünlerdir.

 

Sözlü Dönem Edebiyatı Konu Anlatımı

Sözlü edebiyatta saf bir Türkçe kullanılmıştır.

Doğa, aşk, kahramanlık, yiğitlik gibi konular işlenmiştir.

Sözlü edebiyat ürünleri Ozan, baksı, kam denen kişilerce, kopuz adı verilen müzik aleti eşliğinde şiirler olarak bilinir.

 

Sözlü Edebiyat Eserleri

Koşuk: Sığır adı verilen avlar sırasında ve şölen denilen ziyafetlerde söylenen şiirlerdir. Şiirlerde hece ölçüsü kullanılmış ve dörtlüklerle söylenmiştir. Genel olarak Yedili hece ölçüsü ile söylenen şiirlerdir. Koşuk halk edebiyatında koşma olarak bilinir. Konuları ise yiğitlik, aşk, doğa, savaş gibi temalardır. Kafiye düzeni “aaab,cccb,dddb” şekildedir.

 

Sagu: “Yuğ” denilen ölüm törenlerinde, ölen kişilerin iyiliklerini ve ölümünden duyulan acıyı anlatan şiirlerdir.

 

Destan: Toplumu derinden etkileyen; göç, deprem, savaş, kıtlık gibi olaylar sonucunda söylenen ve halk arasında kendiliğinden oluşan uzun manzum hikayeler olarak bilinir. Destanlar olan üstü özellikler taşır. Milli bir dil kullanılmıştır. Destanların kahramanları toplum içerisinde tanınmış kişilerdir.

 

İslamiyet Öncesi Türk Destanları Nelerdir?

İlk Türk destanları

Altay-Yakut: Yaradılış Destanı
Sakalar Dönemi: Alp Er Tunga Destanı, Şu Destanı
Hun Dönemi: Oğuz Kağan Destanı
Göktürk Dönemi: Bozkurt Destanı, Ergenekon Destanı
Uygur Dönemi: Türeyiş Destanı, Göç Destanı

 

Yazılı Dönem Edebiyatı Konu Anlatımı

İslamiyet öncesi dönemde yazılı eserlerin olduğu ilk dönem Göktürk ve Uygurlar döneminde verilmiştir.

Hem dini hem de din dışı ürünlerin verildiği bu dönemde nazım birimi olarak dörtlük kullanılmıştır.

Göktürk, Uygur, Mani, Arap ve Latin alfabelere gibi bir çok farklı alfabenin kullanıldığı görülmektedir.

Sekizinci yüzyılda yazılan Göktürk metinleri Türk edebiyatındaki ilk yazılı metinler olarak kabul edilir.

 

Göktürk (Orhun) Yazıtları

  • Söylev dili ile yazılmış metinlerdir.
  • Türk adının geçtiği ilk Türkçe metindir.
  • Göktürk alfabesi ile yazılmıştır.
  • Tarih ve coğrafyaya kaynaklık eden yazıtlardır.
  • “Türkçe”, “Türk” gibi dil ve millet isimleri de ilk kez bu yazıtlarda geçer.

 

Tonyukuk Yazıtı

  • 720-725 yılları arasında dikilmiştir.
  • Yazıtlardaki yazıları yazdıran ve diktiren Tonyukuk’tur.

 

Uygur Yazıtları

  • Buda ve Mani dininin esaslarına anlatan metinlerden oluşur.
  • “Kökünç” denilen bir tür ilkel tiyatro eseri de bu metinlerin kazıları sırasında bulunmuştur.
  • Uygurlar Budizm’i anlatan dini metinlerden oluşan Altun Yaruk ve Sekiz Yükmek adlı eserini 14 harfli Uygur alfabesi ile yazmışlardır.
  • Göktürk alfabesi ile yazılan bir fal kitabı olan Irk Bitig de yine bu dönemden kalmadır.
  • Şiirleri ele geçen ilk Türk şairi Aprınçur Tigin Uygurların ilk döneminde yaşamıştır.

 



*****
EserOzetleri.Com adresini daha hızlı ziyaret edebilmek için Sık Kullanılanlara eklebilirsiniz.
Bunun için Ctrl + D yapmanız yeterlidir.

Ayrıca yorum yaparak düşüncelerinizi kolayca paylaşabilirsiniz.
Yorumlarınız Editörlerimiz tarafından en kısa sürede onaylanacaktır.
Önerileriniz, katkılarınız ve destekleriniz için teşekkür ederiz.
EserOzetleri.Com
*****
Popüler Aramalar

Yazı hakkında görüşlerinizi belirtmek istermisiniz?