Hayriyye Kitabının Özeti ve Önemi

  • 06 Ocak 2022
  • 27 kez görüntülendi.

Hayriyye Kitabının Özeti ve Önemi

Hayriyye eseri asıl adı Hayriname olmaktadır fakat daha çok Hayriyye olarak bilinmektedir. Yazım tarihi ise 1113 ve 1701 senesi arasında Halep bölgesinde yazılmıştır. Ebülhayr Mahmed Çelebi’ye mesnevinin ilk kısmında müellif eserleri yazılmıştır ve bununla birlikte ona Hayriname adını verdiğini söylenmektedir. Hayriyye eseri yaklaşık olarak 1665 beyit olmaktadır ve bu sayı çeşitli olarak yazma nüshalara göre değişebilmektedir.

Hayriyye toplamda otuz beş bölümden oluşur ve eserde bölüm başlıkları da aynı vezinle yazılan birer mısra şeklinde olabilmektedir. Hayriyye kimin eseri genel olarak Nabi eserleridir ve Nabi eserlerine bakıldığında mesnevilerde görüldüğü gibi Allah’a hamd şeklinde başlar ve sonrasında insanlarla kâinatın yaratılışından bahseder sonrasında ise Hz. Peygamber methine geçmektedir. Sonrasında ise islam şartları anlatılarak farklı ilimler konusunda bilgi verilmektedir.

Hayriyye Özeti

Hayriyye özeti bakıldığında içerisinde bir kısım olan Matlab-ı Marifet-i Rabbani başlığı taşıyan bölüm içerisinde Nabi, Allah’ı bilme gereği konusunda durur ve bu kısımda kendi oğluna irfan sahibi olması açısından eserleri okumasını söyler. Üstelik felsefe konularından uzak olunmasını isteyen şair, oğlu Mehmet Çelebi’nin şahıslarına tüm gençlere ham sofu değil arif olmalarını söylemektedir.

Hayriyye konusu bakıldığında Hayriyye kitabında en ilgi çekici olan bölümlerden biri de Der Beyan-ı Şeref-i İstanbul kısmı olmaktadır. Bu bölümde başında Nabi oğluna ilim ile marifetin sadece İstanbul içerisinde geçerli olduğunu söyler ve şehrin güzelliğini övmektedir.

İlginizi Çekebilir – Yaprak Dökümü Roman Özeti – Reşat Nuri Güntekin

Hayriyye Konusu

Hayriyye konusu bakıldığı zaman yazıldığı döneme göre dikkatleri üzerlerine çeken bu kitap hem içinde yaşadığı toplumda hem de yöneticileri tenkit etmesi açısından ve İslam ile gelenek konusunda ideal bir insan tipinin vasıflarını belirtmesi ile her zaman ilgi ile okunmaktadır. Cumhuriyet sonrasında da Hayriyye’nin ahlaki tezi ve içtimai üzerinde durulmuş ve eser içerisinde olumsuz ve olumlu yorumlar yapılmaktadır.

Mehmet kaplan mesnevisi içerisinde nazik, efendi, ilim sahibi ile beraber muhafazakâr bir konusu olduğunu söyler fakat bu görüşe karşılık olarak pasif ve konformist bir insan tipinin idealize edildiği söylenir. Bununla beraber Aydın Sayılı ise Nabi’nin oğluna ise ilim tavsiye etmesi ile beraber aslında felsefi düşünceyi kabul etmediğini ileri sürmektedir.

Hayriyye Önemi

Hayriyye önemi mesnevisinin özelliklerine bakıldığında birçok bilgi içermektedir ve hatta çocuk eğitimi ile alakalı bilgilerde bulunmaktadır. Hayriyye eseri Türk kültürünün tarihinde eğitim alanında ve çocuk edebiyatı alanında ilk eserlerden biri olarak kabul edilir ve Nabi devrinin göze batan kusurları ile beraber aksaklıkları da eleştirmektedir.

Ülke çapında genel çöküş üzerinde durduğu gibi aynı zamanda insanlarda ahlak düşüklüğünü, mahkemelerin bozulması, idarecilerin zayıflığı ile beraber halkın ezilmişliğini anlatmaktadır. Hayriyye türü ise öğüt kitabıdır, Nabi oğluna öğütleri bu kitap içerisinde verir ve bununla beraber birçok konuya da kitap içerisinde değinmiştir.

Yazıyı Oyla
Popüler Aramalar

Yazı hakkında görüşlerinizi belirtmek istermisiniz?