Hayrabad | Nabi

  • 27 Aralık 2021
  • 45 kez görüntülendi.

Hayrâbâd | Nabi

Hayrâbâd Hakkında

Urfalı olarak bilinen Nabi tarafından yazılan eser, 1705’te Halep’te kaleme alınmıştır. Klasik mesnevi tarzında oluşturulan eser, Sultan III. Ahmet ve Baltacı Mehmet Paşa’ya övgüler içeren methiye bölümüne sahiptir. Bu durum bize Hayrâbâd’ın kime sunulduğu hakkında bilgi vermektedir. 2007 beyitten oluşan eseri Nabi, Feridüttin Attar’ın Doğu efsanesi olarak kabul edilen hikâyesini zenginleştirerek yazmıştır.

Hayrâbâd Türü

Hayrâbâd Nabi tarafından yazılmış bir mesnevidir.

Hayrâbâd Yazarı

Hayrâbâd’ın yazarı Nabi’dir.

Hayrâbâd Özellikleri

Mesnevi olarak yazılan Hayrâbâd eser aruzun mef‘ûlü mefâilün feûlün kalıbıyla yazılmıştır. Tevhit, naat, miraciye, methiye bölümüyle başlamış daha sonra asıl hikâyeye geçilen bölümlerden oluşur. Her biri Farsça başlık taşıyan yetmiş bölümden oluşur. Methiye bölümünden sonra akıl ve faziletten bahseden eser asıl konuya girer.

Hayrâbâd Özeti

Cürcan hükümdarı Hürrem Şah çok sevdiği kölesi, nedimi Cavit’i içkili bir toplantıda sarhoşluğun verdiği hava ile ülkenin tanınmış şairi Fahr-i Cürcani’ye ihsan (armağan) eder. Ancak Fahr-i Cürcan, Şah’ın kendisine geldiğinde bu ikramdan vazgeçeceğini düşünerek Cavit’i alıp götürmez, taht odasının altındaki bir yere gizler ve orada mum yakar. Hürrem Şah, sarhoşluğu geçip kendine geldiğinde yaptığından pişman olur, Cavit’i görmek ister. Bodruma indiklerinde bir kül yığını ile karşılaşırlar. Orayı aydınlatmak için koyulan mumların devrilerek Cavit’i yaktığını düşünürler. Padişah büyük bir üzüntüye kapılır. Ömrünün sonuna kadar orada ibadet edip hatasını affettirmek için Allah’a yalvarmaya başlar, Fahr-i Cürcan da kederinden çöllere düşer. Ancak olay o şekilde gelişmemiştir. Çâlâk isimli bir hırsız kendi evinden sarayın altına kadar bir tünel kazmış ve Cavit’i de kendi evine götürmüştür. Hürrem Şah, bu tüneli keşfeder ve Çâlâk’ın evine gider. Fakat Hürrem Şah’ı görünce korkan Cavit kaçar. Hürrem Şah da onu takip eder. Derken bir kuyuya düşerler. Düştükleri yerde Tamtam adlı çirkin bir devin elinde son derece güzel bir kız olduğunu görürler. Tamtam’ın adamları Şah’ı ve Cavit’i esir alırlar. Olayları uzaktan takip eden Çâlâk uyutucu bir ilaçla Tamtam’ı ve adamlarını uyutup hayatlarına son verir. Şah’ı ve Cavit’i kurtarır. Kızı da alıp sarayın bodrumuna dönerler. Saray halkı bodrumda onları görünce hayretler içinde kalır. Ancak bu sefer de Kirman şahı, Hürrem Şah’ı bir adamı vasıtasıyla öldürtmek ister. Çâlâk becerisiyle buna engel olduğu gibi Kirman şahını da esir alıp Hürrem Şah’a getirir. Hürrem Şah, Kirman şahını affedip ülkesine gönderir. Tamtam’dan kurtarılan kızla Cavit’i evlendirir. Bundan sonra Hürrem Şah, Cavit, Fahr-i Cürcan ve Çâlâk ömürlerinin sonuna dek mutlu yaşarlar.

Hayrâbâd AYT’de nasıl sorulur

Nabi’nin yazdığı Hayrâbâd ile ilgili gerek testlerde gerek deneme sınavlarında doğrudan yazar eser eşleştirmesi yapılarak doğrudan sorular sorulabildiği gibi ÖSYM’nin yaptığı AYT sınavlarında son on beş yılda Hayrâbâd ile ilgili doğrudan soru gelmese de seçeneklerde dolaylı olarak sorulmuştur. Yukarıda da belirttiğimiz gibi yazar eser eşleştirmesinde sorulabileceği gibi bu eserin sorulabilmesi için iki öngörü de bulunmak istiyoruz. Birinci öngörümüz zorluk derecesi orta seviye bir soruda kurgulanabilir.  “ Genç şairler tarafından çok fazla övülen eserin şairliğini ve eserini eleştirerek, konusunun Attar’dan çalındığını, eserde orijinallik bulunmadığını izaha gayret etmiş, böyle bir şey yapmanın iyi bir şaire yakışmayacağını bunun ‘erlik midir?’ sorusuyla dile getiren Şeyh Galip’tir.  ‘Bir hırsızın kemalini irâd’ etmekten ibaret olan bu mesneviden daha mükemmel manzum bir hikâye kaleme alabileceğini  söylemiş, bunun üzerine meclistekiler Galiple alay etmişlerdir.” Şeklinde bir bilgi ile Şeyh Galip’in eleştirdiği yazar ve eseri sorulabilir. İkinci öngörümüz ise zorluk seviyesi yüksek bir soruda “Hürrem Şah, Cavit, Şair Fahri ve Çalak’tan” bahsederek içerik kurgusu ile sorulabilir. Başka eserlerle ilgili öngörülerimizi ve soru gelme şekillerini içeren yazılarımızı okumanızı tavsiye ederiz.

Yazıyı Oyla
Popüler Aramalar

Yazı hakkında görüşlerinizi belirtmek istermisiniz?