Halk Edebiyatı Konu Anlatımı ve Özellikleri- 2021

  • 24 Nisan 2021
  • 69 kez görüntülendi.

Halk Edebiyatı Konu Anlatımı ve Özellikleri

AYT Konu Anlatımı için tüm detaylar sizlere sunulmaktadır. Bu yazımızda da Halk Edebiyatı Konu Anlatımını ve Özelliklerini inceleyebilirsiniz. Anadolu’da İslamiyet’in kabulü ile 13. Yüzyıldan itibaren iki edebi gelenek oluşmuştur. Bunlardan biri Divan diğeri ise Halk Edebiyatıdır. Bizim bu yazıda ele alacağımız ders ise Halk Edebiyatı Konu Anlatımı ve Özellikleri başlığıdır.

 

Halk Edebiyatı Konu Anlatımı

 

Halk edebiyatı sözlü bir edebiyat türüdür. Burada hâkim tür ise şiirdir. Aşıklar, bağlama eşliğinde eserlerini icra ederler. Gerçek yaşamdan ve duygulardan oluşturulan hikayelerdir. Yalın bir anlatım göze çarpar. Hece ölçüsü, dörtlük ve yarım kafiye kullanılır. Halk edebiyatı şiirlerinin toplandığı dikdörtgen şeklinde yatay defterler vardır bu defterlere cönk adı verilir. Cönkler aynı zamanda danadili veya sığırdili gibi adlarla da anılmaktadır. Söz sanatlarına ve kalıplaşmış sözlere yer verilmektedir. Cönkler, besmele ile başlar ve temmet ifadesi ile son bulur. Temmet tamamlandı demektir.

 

Halk Edebiyatı kendi içerisinde;

 

  • Anonim (söyleyeni belli değildir)
  • Aşık (aşıklarca oluşturulur)
  • Dini Tasavvufi (tekkeler çevresinde oluşturulur) olmak üzere üçe ayrılır.

 

Anonim Halk Edebiyatı Konu Anlatımı

 

Halkın ortak malı olduğu düşünülen ve söyleyeni belli olmayan ürünlerdir. Somut ve aynı zamanda gerçeklerle iç içe geçmiş bir edebiyattır. Halk edebiyatının başlıca ürünleri masal, fıkra, efsane gibi halk hikayeleridir. Bilmece, Atasözü, Deyim, Alkış, Kargış, Kukla, Karagöz, Orta Oyunu, Meddah da Halk Edebiyatı ürünleridir.

 

Aşık Edebiyatı Konu Anlatımı

 

Aşık edebiyatı aşık denilen saz şairleri tarafından oluşturulan ürünlerdir. Aşıklar usta aşıkların yanında saz şiirlerini öğrenir ve onlardan mahlas alarak kendi şiirlerini söylemeye başlarlar. Aşık edebiyatının en önemli özelliği ise söylenenin belli oluşudur. Dini etki taşımadan oluşmuş, dindışı bir edebiyattır. Şiirlerde dörtlükler kullanılır ve hece ölçüsüyle söylenir. Çoğunlukla doğaçlama söylenen bu şiirlere bağlama eşlik eder.

 

İncecikten bir kar yağar
Tozar Elif Elif diye
Deli gönül abdal olmuş
Gezer Elif Elif diye

Elif’in uğru nakışlı
Yavru balaban bakışlı
Yayla çiçeği kokuşlu
Kokar Elif Elif diye (Karacaoğlan)

Âşık Edebiyatı’nın yüzyıllara göre en önemli temsilcileri;

 

  1. yüzyıl: Köroğlu, Kul Mehmet, Âşık Garip, Âşık Kerem
  2. yüzyıl: Karacaoğlan, Kayıkçı Kul Mustafa, Âşık Ömer, Kuloğlu, Ercişli Emrah, Katibi, Gevheri
  3. yüzyıl: Dertli, Dadaloğlu, Erzurumlu Emrah, Bayburtlu Zihni, Seyrani, Ruhsati

Aşık Sümmani, Tokatlı Nuri, Aşık Şenlik

  1. yüzyıl: Âşık Veysel, Âşık Ali İzzet, Âşık Murat Çobanoğlu, Âşık Reyhanî, Âşık Şeref Taşlıova, Aşık Mahzuni Şerif, Aşık Feymani, Abdurrahim Karakoç

 

Dini Tasavvufi Türk Şiiri – Tekke Edebiyatı Konu Anlatımı

 

Tasavvuf, İslamiyet’in ilkelerine dayanarak nefsi arındırarak ve ahlakı güzelleştirerek dini yaşama düşüncesidir. Onuncu yüzyıldan sonra tekkelerin çevresinde oluşan tasavvuf düşüncesi aynı zamanda bir halk edebiyatının da doğmasına yol açmıştır. Bu nedenle Tekke Edebiyatı da denir. Bu edebiyat türünde aruz vezni ve hece vezni beraber kullanılmıştır. Daha çok tam uyak ya da cinaslı uyak kullanılmıştır. Anadolu’da 13. Yüzyıldan itibaren gelişen bir edebiyat türüdür.

 

Bu edebiyatın en önemli temsilcileri ise Yunus Emre, Hacı Bektaş-ı Veli, Pir Sultan Abdal, Abdal Musa’dır.

 

 

 

 

 

 



*****
EserOzetleri.Com adresini daha hızlı ziyaret edebilmek için Sık Kullanılanlara eklebilirsiniz.
Bunun için Ctrl + D yapmanız yeterlidir.

Ayrıca yorum yaparak düşüncelerinizi kolayca paylaşabilirsiniz.
Yorumlarınız Editörlerimiz tarafından en kısa sürede onaylanacaktır.
Önerileriniz, katkılarınız ve destekleriniz için teşekkür ederiz.
EserOzetleri.Com
*****
Popüler Aramalar

Yazı hakkında görüşlerinizi belirtmek istermisiniz?