Fiilimsiler Konu Anlatımı ve Örnekleri – 2021

  • 10 Mart 2021
  • 172 kez görüntülendi.

Fiilimsiler Konu Anlatımı ve Örnekleri – 2021

TYT Türkçe Konu Anlatımı sizler için hazırlanmıştır. Fiilimsiler Konu Anlatımı yazımızda sunulmaktadır. Fiilimsiler Örnekler ile konuyu pekiştirebilirsiniz. Fiilimsiler kökü fiil olan ancak aldıkları fiilimsi ekleri ile fiil olma özelliklerini yitirmiş ve cümle içinde isim, sıfat ve zarf görevlerini üstlenmiş sözcüklerdir. Fiilimsi ekleri aynı zamanda birer yapım ekidirler. Fiilden isim soylu sözcük türetirler. Bu derste Fiilimsiler konu anlatımı ve fiilimsilerin özellikleri konularına odaklanıyoruz.

 

Fiilimsilerin Özellikleri Konu Anlatımı

 

Fiilimsiler tespit edilirken önce sözcüğün kökünün fiil olup olmadığına bakılmalıdır. Daha sonra aldığı ekler tespit edilmelidir. Ancak bu aşamada fiilimsi ekleri ile bazı “-ki” eklerinin birbirine benzemesinden dolayı ekleri karıştırmamız mümkün. Ekleri karıştırmamak için ekin cümleye kattığı anlama ve sözcüğün cümle içindeki görevine bakmalıyız. Fiilimsi olan sözcükler cümlede isim, sıfat ya da zarf görevini üstlenirler.

 

Fiilimsiler konusu içerisinde en çok sorulan sorulardan biri de Fiilimsiler yapım eki mi? Türkçede eklendiği kelimenin türünü ve anlamını değiştiren her ek yapım ekidir. Dolayısıyla fiilimsiler yapım ekidir.

 

  • Fiilimsiler fiil olma özelliğini yitirmemiş sözcüklerdir. Fakat fiiller gibi kişi eki alamazlar. Yani çekimlenemezler.
  • Fiilimsiler cümle içinde yan cümle kurarlar.
  • Fiilimsiler ek-fiil eklerinden birini alarak cümlede yüklem görevini üstlenebilirler.

Örnek: hayatta en çok önem verdiğim şey çalışmaktır.

Yukarıdaki cümlede fiilimsimiz “çalışmak” sözcüğü “-tır” ek-fiilini alarak cümlenin yüklemi olmuştur.

 

Fiilimsiler yüklem olur mu diye merak ediyorsanız isim soylu sözcükler oldukları için ek fiil almaları halinde yüklem olarak kullanılabilirler.

 

Amaçlarından bir diğeri de diğer ay gerçekleşecek olan yarışta, yüz kişi arasından birinci gelmekti.

Gel – mek – ti

gel-mek >> fiilimsi

ti >> ek eylem

 

 

Fiilimsiler Nedir?

Fiilimsileri aldıkları eklere göre üç grup halinde inceliyoruz;

 

  • İsim Fiiller
  • Sıfat Fiiller
  • Zarf Fiiller

 

İsim Fiiller (Ad-Eylemler)

İsim-fiiller fiil kök ya da gövdesine isim fiil eklerinin getirilmesi ile oluşurlar. İsim-fiiller bahsedilen eylemin adı olurlar.

Fiilimsi ekleri şunlardır; -ma, -me, -ış, -iş, -uş, -üş, mak, -mek

Fiilimsi eklerinin aklımızda kalması için onları -ma(y)-ış-mak şeklinde kodlayabiliriz.

Not: Fiilimsi eki olan -ma -me- ekinin olumsuzluk eki olan -ma -me ile karıştırmamalıyız. Bunun için en başta anlatıldığı gibi önce ekin cümleye olumsuzluk anlamı katıp katmadığına bakmalıyız.

Örnek: Sakın buraya oturma.

Bu cümlede -ma eki cümleye olumsuzluk anlamı katmıştır.

Örnek: Sınıfın oturma planını yaptım.

Cümlesinde ise oturma eyleminin adı olmuştur.

Not: İsim-fiiller de tıpkı isimler gibi çekim eki alabilirler.

Örnek: Konuşmaktan dilinde tüy bitti.

Bu cümledeki konuşma isim-fiili -tan -ayrılma hal ekini almıştır.

Not: İsim-fiiller fiil anlamını tamamen kaybederek bir nesnenin adı olursalar fiilimsi olma özelliklerini yitirerek kalıcı isim olurlar. Örnek: Uçurtma, sarma, dolma, çakmak, kıyma…

 

Sıfat Fiiller (Ortaçlar)

Sıfat-fiiller fiillere getirilen -an,-en,-ası,-esi,-maz,-mez,-dık,-dik,-acak,-ecek,-mış,-miş,-muş,-müş ekleri ile yapılırlar. Sıfat-fiiller de tıkı sıfatlar gibi kendisinden sonra gelen ismi nitelerler.

Örnek: Aşağıdan bağıran çocuk Ahmet’miş.

 

Bu cümlede bağıran sıfat-fiili kendisinden sonra gelen çocuk ismini nitelemiştir.

Not: Sıfat-fiillere gelen -mez,-ar,-dik,-ecek,-miş eklerini haber kileri ile karıştırmamalıyız. Bunun için sözcüğün sıfat görevi üstlenip üstlenmediğine bakmalıyız. Sözcük sıfat görevi görmüyorsa fiilimsi değildir. Aynı zamanda sözcük kişi eki almışsa yine fiilimsi olamaz.

Örnek: Koşar adım geldi.

Bu cümledeki koşar sözcüğü fiilimsidir. Çünkü arkasından gelen adım ismini nitelemiştir. Yani sıfat görevi üstlenmiştir. Ayrıca “Kim koşar?” sorusuna cevap vermez.

Not: Sıfat-fiillerin arkasından gelen isim düşerse sıfat-fiil o ismin eklerini kendine alarak adlaşmış sıfat olur.

Örnek:

Konuşan öğrencilerin ismini aldım.

Sıfat-fiil

Bu cümledeki ismi düşürürsek adlaşmış sıfat yapmış oluruz.

Konuşanların ismini aldım.

Adlaşmış Sıfat

 

Zarf-Fiiller

Zarf-fiiller fiillere zarf-fiil eklerinin getirilmesi ile oluşurlar. Zarf-fiil ekleri şunlardır: -kan,-ken,-alı,-eli,-asıye,-esiye,-emeksizin,-emaksızın,-emadan,-emeden,-ıp,-ip,-arak,-erek,-ladıkça,-ledikçe,-e…-e,-a…-a,-r…mez,-dığında,- casına,-cesine.

Zarf–fiiller de tıpkı zarflar gibi yüklem olan sözcükleri zaman, durum, neden ilgisiyle belirtirler.

Örnek: Tatile giderken cüzdanını kaybetmiş.

Zarf-fiil

Bu cümlede yükleme ne zaman sorusunu sorarsak tatile giderken cevabını alırız. Yani giderken zarf-fiili yüklemi zaman bakımından belirtmiştir.

 

Fiilimsiler Test

 

  1. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde adlaşmış sıfat-fiil kullanılmıştır?
  2. A) Yağmur başladığında, biz feribota yeni binmiştik.
  3. B) Postacı geldiğinde evde kimse yoktu.
  4. C) Adam içeri girdiğinde sırayla herkesin yüzüne baktı.
  5. D) Zil çaldığında bütün öğrenciler bahçede oynuyordu.
  6. E) Niye kızıyorsunuz, çocuğun anlattığında kötülük yok ki!

 

  1. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde altı çizili sözcük ötekilerden farklı görevde kullanılmıştır?
  2. A) İki taraf arasındaki anlaşmadanbizim haberimiz yoktu.
  3. B) Bu kitaptaki yazıları okumadan, ekonomi konusunda konuşmayın.
  4. C) O evrakları almadanburadan gitmeyeceğim.
  5. D) İki dakika olsun konuşmadanoturmayı bilmiyordu.
  6. E) Kalabalığın arasına karışmadanvapura yetişmek istiyordu.

 

  1. Aşağıdaki dizelerin hangisinde sıfatfiil ötekilerden farklı görevde kullanılmıştır?
  2. A) Hurdaya çıkmış gemiler gibiydi
  3. B) Duymadığımız şarkılar söyledi bize
  4. C) Var mı senin için gözyaşı döken?
  5. D) Söylenecek sözümüz var bizim de
  6. E) Büyür içinde, geldiği yerlerin özlemi

 

Cevaplar: 1-E 2-A 3-C



*****
EserOzetleri.Com adresini daha hızlı ziyaret edebilmek için Sık Kullanılanlara eklebilirsiniz.
Bunun için Ctrl + D yapmanız yeterlidir.

Ayrıca yorum yaparak düşüncelerinizi kolayca paylaşabilirsiniz.
Yorumlarınız Editörlerimiz tarafından en kısa sürede onaylanacaktır.
Önerileriniz, katkılarınız ve destekleriniz için teşekkür ederiz.
EserOzetleri.Com
*****
Popüler Aramalar

Yazı hakkında görüşlerinizi belirtmek istermisiniz?