Cümle Türleri ve Cümlenin Ögeleri Konu Anlatımı 2021

  • 23 Mart 2021
  • 160 kez görüntülendi.

Cümle Türleri ve Cümlenin Ögeleri Konu Anlatımı – 1

LGS Türkçe Konu Anlatımına dair her şeyi burada öğrenebilirsiniz. Bu yazımızda Cümle Türleri ve Cümlenin Ögeleri sizler için örneklerle ele alınmıştır. Özellikle sınava hazırlanan öğrencilerin kaçırmaması gereken Cümle Türleri 8. Sınıf konusunu burada bulabilirsiniz. Cümle Türleri ve Cümlenin Ögeleri Konu Anlatımı iki farklı derste anlatılacaktır. Bu yazıda Cümle Türleri konu anlatımı bölümünü bulabilirsiniz.

Cümle Türleri

Cümle Türleri 4’e ayrılır;

  • Anlamına Göre
  • Yüklemin Türüne Göre
  • Yüklemin Yerine Göre
  • Yapısına Göre

Anlamına Göre Cümle Türleri:

  1. Olumlu Cümle

Yüklem olumlu olan cümleler olumlu cümle olarak adlandırılır. Olumlu cümlelerde yüklemde olumsuzluk belirten bir sözcük bulunmamaktadır. Örnek: Elindeki ekmekten azıcık da bana verdi.

  1. Olumsuz Cümle

Yüklem olumsuz olan cümlelere olumsuz cümle adı verilir. Değil, yok ekleri isim olan cümleleri olumsuz yaparken; -me, -ma eki yüklemi fiil olan cümleleri olumsuz yaparlar.  Örnek: Sevdiği oyuncağı yanından ayırmadı. / Bu hafta güzel bir hafta değil.

  1. Soru Cümlesi

Soru cümleleri adı üstünde soru anlamı olan cümlelerdir. Kim, nasıl, ne zaman, hangisi, nerede vb. soru sözcüklerinden meydana gelir. Örnek: Sen arkadaşının nereye gittiğini bilmiyor musun?

  1. Ünlem Cümlesi

Sevinç, üzüntü, heyecan vb. durumları bildiren cümlelerdir. Örnek: Sana o kadar kızgınım ki!

Yüklemin Türüne Göre Cümle Türleri:

  1. İsim Cümlesi

Yüklemi isim olan cümlelere isim cümlesi adı verilir. Örnek: Severek okuduğum edebiyat türleri roman ve şiir.

  1. Fiil Cümlesi

Yükleminde fiil yer alan cümleler fiil cümlesi olarak adlandırılır. Örnek: Uzaktan hızlı bir şekilde geliyordu.

Yüklemin Yerine Göre Cümle Türleri:

  1. Kurallı Cümle

Kurallı cümlelerde yüklem daima sonda yer alır. Örnek: Babamla market alışverişine çıktık.

  1. Eksiltili Cümle

Yüklemi olmayan cümlelere eksiltili cümle adı verilir. Örnek: Evden işe işten eve.

  1. Devrik Cümle

Devrik cümlelerde yüklem sonda değil ortalarda yer alır. Örnek: Gözlerin İstanbul oluyor birden.

Yapısına Göre Cümle Türleri:

Yapılarına göre cümleler basit, birleşik, sıralı ve bağlı cümlelerden meydana gelmektedir. Cümle yapısını anlayabilmek için “temel cümle” ve “yan cümle” kavramları bilinmelidir. Temel cümleler birleşik cümlelerde yargıyı bildiren yüklemdir. Yan cümle ise tek bir yargı bildirmeyen sözcükler veya söz öbeklerinden oluşur. Yan cümle temel cümledeki yargıyı güçlendirir.

  1. Basit Cümle

Basit cümlelerde tek bir yüklem tek bir yargı bildirmektedir. Örnek: Oğlan da hemen masaya oturdu.

  1. Birleşik Cümle

Birleşik cümlelerde fiilimsi yer almaktadır. Birden çok yargı bildirmektedir. Örnek: Sabah onlara görünmeden bir anda evden çıktı.

  1. Sıralı Cümle

Sıralı cümlelerde birden fazla yüklem bulunduğundan dolayı birden fazla cümle bulunmaktadır. Cümleler birbirinden virgül ile ayrılarak sıralanırlar. Örnek: O gidiyor, kız da onun peşinden koşuyor.

  1. Bağlı Cümle

Bağlı cümlelerde de sıralı cümlelerde olduğu gibi birden fazla yüklem ve birden fazla cümle bulunmaktadır. Bağlı cümleler bağlaçlarla birbirine bağlanmış cümleler olarak bilinir. Örnek: Ya olduğun gibi görün ya göründüğün gibi ol.

 

Cümle Türleri ve Cümlenin Ögeleri Konu Anlatımı- 2

 

Özellikle sınava hazırlanan öğrencilerin kaçırmaması gereken Cümlenin ögeleri 8. Sınıf konusunu burada bulabilirsiniz. Cümle Türleri ve Cümlenin Ögeleri Konu Anlatımı iki farklı derste anlatılmıştır. Bu yazıda Cümleni Ögeleri konu anlatımı bölümünü bulabilirsiniz.

Cümlenin Ögeleri

Bu yazıda cümlenin öğeleri konusunu inceleyeceğiz. Cümlenin temel öğeleri bir cümlede olmazsa olmaz olan yüklem ve cümlenin anlamına göre öznedir. Cümlede yer alan öğeler de cümlenin yardımcı öğeleridir.

Cümlenin öğelerini inceleyecek olursak;

  • Yüklem

Bir cümlede hareket, iş ve oluş belirten sözcüklerdir. Cümledeki en temel öğe yüklemdir. Bir cümlede yüklemi bulmak için sorulacak soru yoktur ve cümledeki diğer öğeleri bulmak için tüm sorular yükleme sorulur. Fiiller de ek alarak yüklem olabilirler. Örnek: İstediği karar çıkmayınca olay çıktı.

  • Özne

Özneler eylem cümlelerinde işi gerçekleştiren ya da o işten etkilenen sözcüklerdir. Ad cümlelerinde ise varlık adı olarak bulunurlar. Özneyi bulabilmek için yukarıda da bahsetmiş olduğumuz gibi yükleme soru sorulur. “Ne?” ve “Kim?” soruları yükleme sorularak özne bulunur. Ad cümlelerinde “yapan kim?” veya “olan ne?” soruları sorulur. Örnek: Bugün hava çok güzeldi. (Güzel olan ne?)

Özneler gerçek özne ve sözde özne olmak üzere ikiye ayrılırlar.

  1. Gerçek Özne:

Açık özne ve gizli özne olarak bilinir. Açık öznelerde adı üstünde özne cümlede açıkça belirtilmiştir. Örnek: Emre giderken şişeyi unutmuştu. Gizli özneler ise cümlede özne açıkça belirtilmemiştir. Örnek: Erkenden yatar, sabaha dinç bir şekilde uyanırdı. (O, bu cümlenin gizli öznesidir.)

  1. Sözde Özne:

Sözde öznenin meydana gelebilmesi için bir cümlede “-l” ve “-n” sesleri bulunmalıdır. Cümlede meydana gelen eylem kimin tarafından gerçekleştiği bilinmiyorsa sözde özneden söz edilebilir. Örnek: Bu konu çok iyi anlaşılmıştı.

  • Nesne

Öznenin yaptığı işten etkilenen öğe nesnedir. Yükleme sorulan “ne, neyi, kimi?” sorularıyla bulunur. Ad durum eklerinden olan “-i” ekini almamış olanlar belirtisiz nesne olarak adlandırılırlar. Ek almış olanlar ise belirtili nesne olarak adlandırılırlar. Örnek: Kitabını evde unutup okula gitmişti. / Annem gelirken bana çanta almış.

  • Dolaylı Tümleç

Dolaylı tümlece yer tamamlayıcısı da denilebilir. Cümlede yaklaşma, bulunma veya uzaklaşma bildiren sözcüklerdir. “-e, “-de” ve “-den” eklerini alırlar. Örnek: Onunla salonda konuşacağım.

  • Zarf Tümleci

Zarf tümleci yükleme sorulan “ne zaman, niçin, nasıl, niye, ne kadar?” şeklinde sorulan sorulara cevap veren zaman veya durum bildiren sözcüklerdir. Örnek: Mehmet derslerine az çalışıyordu.

  • Edat Tümleci

Yüklemin hangi araçla, ne ile yapıldığını gösteren sözcükler ve söz öbekleri edat tümlecidir. Edat tümleci yükleme sorulan “ne için, ne ile, kiminle, kimin için?” sorularıyla bulunur. Örnek: Bugünkü yemekleri arkadaşları için hazırladı.

Yazıyı Oyla
Popüler Aramalar

Yazı hakkında görüşlerinizi belirtmek istermisiniz?