Anlam Bilgisi Konu Anlatımı ve Özellikleri – 2021

  • 15 Nisan 2021
  • 262 kez görüntülendi.

Anlam Bilgisi Konu Anlatımı ve Özellikleri – 1

AYT Türkçe Konu Anlatımına yönelik tüm detaylar sizler için hazırlanmaktadır. Anlam Bilgisi ve Konu Anlatımını örneklerle beraber inceleyebilirsiniz. Anlam Bilgisi dersi AYT Edebiyat bölümüne çalışan öğrencilerin önem vermesi bir konudur. Bu yazıda Anlam Bilgisi Konu Anlatımı ve Özellikleri dersi detaylı olarak işlenecektir. Ders sonunda öğrendiklerinizi pekiştirmek için bol bol soru çözmeyi unutmamalısınız.

 

Anlam Bilgisi Konu Anlatımı

Kelimeler anlam yönünden farklı özellikler göstermektedir. Anlam Bilgisi AYT konusu alt başlıklara ayrılmaktadır.

 

  • Sözcükte Anlam
  • Cümlede Anlam
  • Anlatım Özellikleri
  • Anlatım Biçimleri
  • Düşünceyi Geliştirme Yolları
  • Paragraf Yorumlama

 

Sözcükte Anlam Konu Anlatımı ve Özellikleri

Sözcükte anlam kendi içerisinde de alt başlıklara ayrılmaktadır.

 

Gerçek (Temel) Anlam

Bir kelimenin sözlükte yer alan ilk anlamı gerçek anlamdır. Gerçek anlam herkes tarafından bilinen ve akla gelen ilk anlamdır. Gerçek anlama aynı zamanda sözlük anlamı da denmektedir.

 

Sağır olduğunu bilmiyorlardı. (Sağır: İşitme engelli)

 

Yan Anlam

Bir sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşmadan edindiği anlamdır. Gerçek anlamdan kopmaz fakat kazandığı yeni anlamlar vardır. Buna sözcüğün yan anlamı denmektedir.

 

Bugün boşum, fazla işim yok. (Boş: İşi olmayan, işsiz)

 

Mecaz Anlam

Mecaz anlamlı sözcükler de gerçek anlamdan tamamen farklı bir anlam vardır. Sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşmasıdır. Mecaz anlamlı sözcükler genellikle soyut bir anlam kazanır.

 

Ortamda barış kokusu alıyorum. (Koku: Belirti, işaret)

 

Terim Anlam

Belli alanlar ve meslek dallarıyla ilgili kavramları karşılayan sözcükler terim anlamı katar. Bilim, spor, sanat ya da meslek alanına has kavramları karşılığında kazandığı anlama terim anlam adı verilmektedir.

 

Perde açılmadan oyuna yetiştik. (Tiyatro)

 

Cümlede Anlam Konu Anlatımı ve Özellikleri

Cümlede anlam konu anlatımı, Anlam Bilgisi ve Cümlede Anlam alt başlıklarının bir konusudur.

 

Düz Anlatım ve Mecazlı Anlatım

Eğer bir cümlede kelimeler gerçek anlamlarıyla kullanıldıysa bunları düz anlatımla cümle denir.

 

Kızını üç yıl önce İstanbul’da evlendirdi.

 

Mecaz anlatımlı cümlede ise sözcüklerden biri ya da birkaçı mecaz anlamda kullanılmıştır.

 

Kızını üç yıl önce İstanbul’da baş göz etti.

 

Nesnel Anlatım ve Öznel Anlatım Cümleleri

Nesnel anlatımlı cümle de kişi kendi düşünce ve duygularını anlatmaz. Farklı yorumlara yol açmayan ve kişiye göre değişmeyen yargılardır.

 

Dört bölümden oluşan bu kitabın tanıtımını yazar kendisi yaptı.

 

Öznel anlatım ise tam tersidir. Kişisel düşünce ve duygulara dayanır. Farklı yorumları açıktır ve kişiye göre değişebilir yargılardır.

 

Türk edebiyatında “durum öyküsü” denince akla gelen ilk isim, Sait Faik Abasıyanık’tır.

 

Anlatım Özellikleri Konu Anlatımı

 

Tanım Cümleleri

Tanım cümlelerinde varlıkların ne olduklarını tam olarak belirtme anlamı vardır.

 

Otobiyografiler ünlü kişilerin kendi yaşamlarını anlattıkları yazılardır.

 

İçerik (Konu) Cümleleri

İçerik cümleleri bir yapıtın ele aldığı konuya değinmektedir.

 

Şiirlerinde sevgiyi işlemiş.

 

Üslup (Biçem) Cümleleri

 

Bir duygu ya da düşüncenin kişisel anlatım şekline üslup denmektedir. Bir sanatçının dili kullanma biçimi ve anlatım şekli üslupla ilgilidir.

 

Şiirlerinde her zaman süslü bir anlatım dili kullanıyor.

 

Anlam Bilgisi Konu Anlatımı ve Özellikleri- 2

 

Anlam Bilgisi dersi AYT Edebiyat bölümüne çalışan öğrencilerin önem vermesi bir konudur. Bu yazıda Anlam Bilgisi Konu Anlatımı ve Özellikleri dersi detaylı olarak işlenecektir. Ders sonunda öğrendiklerinizi pekiştirmek için bol bol soru çözmeyi unutmamalısınız. Bu konu anlam bilgisi konu anlatımının ikinci dersidir.

 

Anlam Bilgisi Konu Anlatımı- 2

Kelimeler anlam yönünden farklı özellikler göstermektedir. Anlam Bilgisi AYT konusu alt başlıklara ayrılmaktadır. Bunlardan birisi de anlatım biçimleri konu anlatımıdır.

 

Anlatım Biçimleri Konu Anlatımı

Anlam bilgisi konu anlatımı ve özellikleri dersinin alt başlıklarından biri olan Anlatım Biçimleri Konu Anlatımı aynı zamanda Cümlede Anlam alt başlığının bir konusudur.

 

Anlatım biçimleri dört başlıkta incelenecektir.

 

Açıklayıcı anlatım

Açıklayıcı anlatım türü genellikle sıklıkla kullanılmaktadır. Bu anlatım türünde amaç bilgi vermek ve herhangi bir düşünceyi açıklamaktır. Burada bir olay anlatılır, kavramlar tanımlanır, varlıklar nitelikleri ile tanıtılır ve düşünceler belirtilir. Özellikle ansiklopediler, ders kitapları, gazeteler ya da açıklamalı sözlüklerde bu anlatım biçimi kullanılmaktadır. Makale, deneme, eleştiri gibi yazı türlerinde de açıklayıcı anlatım cümleleri bulunur.

 

“Milyonlarca kişi kitap okuyor, müzik dinliyor, tiyatroya veya sinemaya gidiyor. Belli ki kendisini açmak istiyor insan. Gerçek anlamda insan olmak istiyor.”

 

Bu paragrafta bir açıklayıcı anlatım görülmektedir. Burada kitap okuma, müzik dinleme, sinemaya da tiyatroya gitme gibi aktivitelerin nedenleri açıklanmaktadır.

 

Tartışmacı anlatım

Tartışmacı anlatım yönteminde herhangi bir düşünceyi savunmak, okuyucu ya da dinleyici bu düşünceye inandırmak amaçlanmaktadır. Açıklayıcı anlatıma benzemekle beraber burada okuyucunun ya da dinleyicinin yerleşmiş düşüncelerini ve davranışlarını değiştirmeye yönelmesi görülmektedir.

 

“Kimi şair ve yazarlar, yazdıklarını anlayabilmek için okurların çaba harcamasını, zorlanmasını isterler. Bence bu, kendini beğenmişliktir. Yazdıklarımı anlayabilmek için okur zorlanacağına, onları anlatabilmek için ben zorlanmalıyım.”

 

Bu paragrafta “bir yazar, anlatacağını açık seçik anlatmalı”, fikrini başkasına kabul ettirme amacı bulunur.

 

Betimleyici anlatım

Betimleme kelimelerle fotoğraf çekimi gibi bir his uyandırmaktır. Varlıklar sözcüklerle görünür kılınmalıdır. Bu anlatım biçimindeki amaç varlığı en belirgin şekil ile anlatmak ve varlık hakkında izlenimlerini belirtmektir. Betimleyici anlatımda sözcüklerin genellikle yan ve mecaz anlamları kullanılmaktadır. Burada gözlem önemli bir yer tutar. Niteleme sıfatları da oldukça fazladır.

 

Birbirine geçmiş, yaslanmış tahta evler Kiminin kaplamaları biraz daha kararmış, kiminin balkonu biraz daha eğrilmiş, kimi biraz daha öne eğilmiş, kimi biraz daha çömelmiştir.

 

Öyküleyici anlatım

Öyküleyici anlatım biçimindeki amaç, olabilecek ya da olmuş bir olayın gelişmesi ile ve oluşuyla okuyucunun gözünde canlandırmaktır. Öykülemede genel olarak kişi, zaman ve yer öğeleri kullanılmaktadır.

 

Burada unutulmaması gerekenlerden biri bu anlatım biçimleri tek başlarına genellikle kullanılmamaktadır. Bir arada kullanılabilirler.

 

Düşünceyi geliştirme yolları ve paragraf yorumlama bir sonraki makalede mevcuttur.

 

Anlam Bilgisi Konu Anlatımı ve Özellikleri- 3

 

Anlam Bilgisi dersi AYT Edebiyat bölümüne çalışan öğrencilerin önem vermesi bir konudur. Bu yazıda Anlam Bilgisi Konu Anlatımı ve Özellikleri dersi detaylı olarak işlenecektir. Ders sonunda öğrendiklerinizi pekiştirmek için bol bol soru çözmeyi unutmamalısınız. Bu konu anlam bilgisi konu anlatımının üçüncü dersidir.

 

Anlam Bilgisi Konu Anlatımı

 

Anlam Bilgisi AYT konusu alt başlıklara ayrılmaktadır. Bu derste işleyeceğimiz alt başlıklar aşağıdaki şekildedir. Diğer başlıkları bir önceki dersimizden öğrenebilirsiniz.

 

  • Düşünceyi Geliştirme Yolları
  • Paragraf Yorumlama

Düşünceyi Geliştirme Yolları Konu Anlatımı

 

Tanımlama

Tanım cümleleri genellikle soyut kavramların tanımlanması ile oluşturulur. Bir varlığı ya da bir kavramı temel özellikleri ile belirtmektir.

 

Dil, insanlar arasında anlaşmayı sağlayan doğal bir araçtır.

 

Örnekleme

Örnekleme genel olarak soyut bir düşünceye somut bir anlam katmaktır. Bir yazının anlaşılmasını kolaylaştırır. Özellikle açıklayıcı anlatımlarda sıklıkla kullanılan bir yoldur.

 

Ben her romanda kendime yaklaşırım. Goste Berling’le kuzeyi dolaşmasaydım, en soğuk geçen kışları bile sevmezdim.

 

Karşılaştırma

Karşılaştırma cümlelerinde bir düşünceyi açıklamak için iki farklı kavram arasındaki benzerlik ya da zıtlıklardan yararlanılır. Karşılaştırma cümlesi kurmak da somutlaştırmayı sağlar.

 

İnsanlığın adım adım ilerlemesini sağlayan şey, kuşkusuz, kişisel kazançların ürün ve buluşların kuşaktan kuşağa aktarılmasıdır. Hayvanlar dünyasında buna benzer bir olay yoktur; eğitim görmüş bir köpek, başka bir köpeği eğitemez. (Çıkmış Soru)

 

Tanık Gösterme-Alıntı Yapma

Bir düşünceyi savunmak ve doğruluğunu kanıtlamak için aynı görüşü paylaşan ya da zıt görüşü paylaşan kişiden alıntı yapmaktır. Alıntı yapma cümlelerinde alıntı yapılan kısım tırnak içine alınmalıdır.

 

Aradan yıllar geçtikten sonra bugün ortaya atılan, savunulan nice görüş, tarihi unutmaktan kaynaklanır. Bilge Kağan çok haklıdır: “Ey Türk sen tok iken açlığı bilmezsin.”

 

Sayısal Verilerden Yararlanma

Bir düşünceyi savunurken bunu kanıtlamak için sayısal verilerden yararlanılabilir. Özellikle anket sonuçları ve istatistiksel bilgiler paragrafta kullanılıyorsa burada sayısal verilerden yararlanma yapılmış denilmektedir.

 

Bugün, Çincede 300, Farsçada yaklaşık 3.000, Urducada 227, Arapçada yaklaşık 2.000, Rusçada yaklaşık 2.500 olmak üzere çok sayıda Türkçe kelime başka dillerde kullanılmaktadır.

 

Somutlama

Somutlama cümlelerinde amaç soyut kavramların somut bir varlıkmış gibi aktarılmasıdır.

 

Benim ruhum hava ile dolu bir şişeye benzer. Bu şişe hiçbir zaman hayat kaynağı olan oksijenden mahrum kalmaz. Ruhumun kanına can veren manevi oksijen de “ümit”tir.

Cümlede soyut bir kavram olan ümit, oksijene benzetilerek anlatılmış ve bu şekilde somutlama yapılmıştır.

 

Soyutlama

Bir düşünceyi soyut anlamlar vererek açıklamaktır. Genellikle Şiirde kullanılan bir yöntemdir. Somut kelimeleri soyutlaştırma yapılmaktadır.

 

Benzetme

Benzetme, genellikle anlamı zenginleştirmeyi amaçlayan bir düşünce geliştirme yoludur. Anlatıma güç katmaktadır.

 

Bu olay olduktan sonra kendimi kuş kadar hafif hissettim.

 

Paragraf – Cümle Yorumlama Konu Anlatımı

 

Cümlenin Konusu

Cümlenin konusunu bulmak için bir cümlede üzerinde özellikle durulan kavramlara bakılmaktadır. Verilen bir cümleyi yorumlayarak anlatılanı bir ya da iki söz ile ifade etmek demektir. Bu paragraf neyi anlatıyor sorusu sorulur ve bu sorunun cevabı da paragraf yorumlama sorularında cümlenin konusunu verir.

 

Gelecek kuşaklara daha yaşanılabilir bir dünya bırakmak için doğayı korumalıyız.

 

Burada çevrenin korunması gerekliliğine denilmektedir. Bu cümlenin konusu doğanın korunmasıdır.

 

Cümlenin Ana Fikri

Bir cümlede asıl anlatılmak istenen düşünce ya da mesaj ana fikirdir.

 

“Eğer bir roman yazarı yazdığı eserin geniş kitleler tarafından okunmasını arzu ediyorsa yapacağı ilk iş hitap ettiği toplumun anlayabileceği bir dil kullanmaktır.”

 

Bu cümlede anlatılmak istenen ana fikir yalın ve anlaşılır bir dil kullanan sanatçının daha fazla okunduğudur.

 

Cümleden Çıkarılabilecek Yargı

Bir cümle ya da paragraftan çıkarılabilecek yargı sorularında yapılması gereken verilen cümle ya da paragrafı yorumlayarak o cümlenin söylenme sebebinin bulunmasıdır. Çünkü her cümle ya da paragrafın mutlaka bir söyleniş amacı vardır.

 

“Sanatçı, yapıtlarında günlük hayatta olan şeyleri sade bir şekilde hiçbir abartıya gitmeden anlatmıştır.”

 

Buradan çıkarılabilecek yargı aslında sanatçının eserlerinde içinde yaşadığı toplumu anlatması ve sade bir şekilde bunu yapmasıdır.

 

Cümleden Çıkarılamayacak Yargı

Paragraf yorumlama soruları incelendiğinde bazı sorularda paragraftan ya da cümleden çıkarılamayacak yargının sorulduğu görülmektedir. Burada yapılacak iş öncelikle bir cümleyi yorumlayarak buradan çıkacak yargıları bulmaktır. Cevap kısmında dört şık olduğu için bu şıklardan üçündeki yargı aslında verilen cümleden çıkarılabilecek nitelikte olmalıdır. Böylece geriye kalan tek cevap şıkkı cümleden çıkarılamayacak yargı olacaktır.

 

Ahmet’in abisi dün de okula gitmedi.

 

Bu cümleden çıkarılabilecek ve çıkarılamayacak anlamları bulalım:

 

  1. “Ahmet evin tek çocuğu değildir.”
  2. “Ahmet’in abisi 0-6 yaş arasında değil.”
  3. “Ahmet ‘in abisi bugün de okula gitmemiş.”
  4. “Ahmet abisinden başarılıdır.” (Çıkarılamaz)

 



*****
EserOzetleri.Com adresini daha hızlı ziyaret edebilmek için Sık Kullanılanlara eklebilirsiniz.
Bunun için Ctrl + D yapmanız yeterlidir.

Ayrıca yorum yaparak düşüncelerinizi kolayca paylaşabilirsiniz.
Yorumlarınız Editörlerimiz tarafından en kısa sürede onaylanacaktır.
Önerileriniz, katkılarınız ve destekleriniz için teşekkür ederiz.
EserOzetleri.Com
*****
Popüler Aramalar

Yorumlar (1 Yorum)

  • Yağmur özdoğan

    Çok güzel bilgilendirici bir yazı olmuş 10 dakika da tekrar etmiş oldum . Teşekkürler :)))

Yazı hakkında görüşlerinizi belirtmek istermisiniz?