Ali Şir Nevai Kimdir?

  • 28 Mayıs 2021
  • 29 kez görüntülendi.

Ali Şir Nevai Kimdir?

Ali Şir Nevai Kimdir bu yazımızda detaylı olarak inceleyebilirsiniz. Ali Şir Nevai’nin Eserleri de sizlere sunulmaktadır. Ali Şir Nevai 1441 yılında Herat’ta doğmuştur. Ali Şir Nevai’nin ilk eğitimlerini babası vermiştir. Babası Timur’un meliklerinden Sultan Ebu Said’in veziri Kiçkine Bahşi’dir. Ali Şir Nevai ölüm tarihi ise 1501 yılıdır. Ali Şir Nevai Kimdir? Ali Şir Nevai’nin eserleri konusunu bu yazıda bulabilirsiniz.

 

Ali Şir Nevai’nin Hayatı

Çeşitli vakıflar kurarak topluma ve insanlığa hizmet eden Ali Şir Nevai devletten hiç maaş almamış bunun yerine devlete yardım etmiştir. Sultan Hüseyin Baykara ile okul arkadaşıydı. Herat’ta yönetimin başına geçince Sultan Hüseyin Baykara Ali Şir Nevai’yi de mühürdar yaptıktan sonra vezirlik görevine tayin etmiştir. Esterebad Valilik görevine atandıktan sonra 1490 yılında bu görevinden ayrılmıştır. Bilim ve sanat konularında çalışmalar yapan Ali Şir Nevai 1501 yılında yine doğduğu şehir olan Herat’ta vefat etmiştir.

 

Ali Şir Nevai’nin Eserleri

Ali Şir Nevai, Türk diline ve ilmine hizmet eden önemli biriydi. Türkçe ile Farsçayı karşılaştırdığı Muhâkemetü’l-Lügateyn isimli eserinde Türkçenin üstünlüğünü savunmuştur. Bu eserde çağdaşlarının Farsçanın karşısında edebî dil olarak Türkçeyi yetersiz görmelerini eleştirir. Bunun yanında eğer emek verilirse Türkçenin de Farsça kadar, hatta daha fazla anlatım inceliklerine sahip olduğunun görüleceğini belirtir.

 

Bu eserden bir parçasını örnek olarak verelim;

 

“… Türkün bilgisiz ve zavallı gençleri güzel sanarak, Farsça şiirler söylemeğe özeniyorlar. İyi ve etraflı düşünseler, Türkçede bu kadar genişlikler, incelikler, derinlikler ve zenginlikler durup dururken, bu dilde şiir söylemenin ve sanat göstermenin daha kolay, şiirlerinin daha beğenilir olacağını anlarlar.”

 

Dört adet Türkçe bir adet Farsça olmak üzere beş ayrı Divan’ı bulunmaktadır. Ali Şir Nevai aynı zamanda Çağatayca edebiyatının oluşmasında büyük bir rol oynar. 15. Yüzyılda Çağatayca’nın klasik bir yazı dili olarak kimlik kazanmasında onun önemi bilinmektedir.

 

Beş mesneviden oluşan hamse içerisinde yer alan eserleri;

  • Hayretü’l- Ebrâr,
  • Leylâ vü Mecnûn,
  • Sedd-i İskenderî,
  • Ferhad ü Şîrin,
  • Seb’â-yı Seyyâre.

 

Mecalisü’n Nefais isimli eseri ise Türk Edebiyatı’nda ilk şuara tezkiresi olması nedeniyle önemlidir.

 

Türk edebiyatının ilk hamse yazarı Ali Şir Nevai’dir. Birçok Türk şairi kendisini örnek almıştır. 15. Yüzyılda yaşamış olan Osmanlı şairi Ahmet Paşa ve 16. Yüzyılda yaşamış, Azeri lehçesi ile yazmış ünlü Fuzuli de Ali Şir Nevai’nin üslubundan etkilenen şairlerdendir.

 

Ali Şîr Nevâî bunun yanında Türkçe yazdığı şiirlerinde Nevâî mahlasını, Farsça yazdığı şiirlerinde ise Fanî mahlasını kullanmıştır. Lirik bir anlatımla şiirlerini kaleme almıştır. Şiirlerinde dini ve tasavvufi öğeleri kullanması yanında din dışı ürünler de vermiştir. Kaşgarlı Mahmut’tan sonra Türk Dili alanına hizmet veren en önemli kişidir.

 

  • Hazâinü’l Maânî
  • Garâibü’s-Sağîr
  • Nevâdirü’ş Şebâb
  • Bedâyiü’l-Vasat
  • Fevâidü’l-Kiber
  • Hayretü’l-Ebrâr
  • Ferhat ve Şirin
  • Leyla ve Mecnun
  • Seb’a-i Seyyârem
  • Sedd-i İskender
  • Lisânü’t-Tayr
  • Muhâkemetü’l-Lügateyn
  • Mecâlisü’n-Nefâis
  • Mîzânü’l-Evzân
  • Nesâimü’l-Mehabbe
  • Nazmü’l-Cevâhir
  • Hamsetü’l-Mütehayyirîn
  • Tühfetü’l Mülûk
  • Münşeât
  • Sirâcü’l-Müslimîn
  • Tarihu’l-Enbiyâ
  • Mahbûbü’l-Kulûb fi’l-Ahlâk
  • Seyfü’l-Hâdî
  • Rekâbet-ü’l-Münâdî


*****
EserOzetleri.Com adresini daha hızlı ziyaret edebilmek için Sık Kullanılanlara eklebilirsiniz.
Bunun için Ctrl + D yapmanız yeterlidir.

Ayrıca yorum yaparak düşüncelerinizi kolayca paylaşabilirsiniz.
Yorumlarınız Editörlerimiz tarafından en kısa sürede onaylanacaktır.
Önerileriniz, katkılarınız ve destekleriniz için teşekkür ederiz.
EserOzetleri.Com
*****
Popüler Aramalar

Yazı hakkında görüşlerinizi belirtmek istermisiniz?